Persbericht april 2015

24 april 2015

Geachte dames en heren,

Het aprilnummer van het Geneesmiddelenbulletin zal de volgende week in druk en op de website verschijnen.

Het hoofdartikel gaat over de toediening van zuurstof in acute medische situaties. Zuurstof is ruim acht jaar geleden als geneesmiddel geregistreerd voor de behandeling van clusterhoofdpijn en voor de profylaxe en behandeling van acute en chronische hypoxie (zuurstoftekort). In de praktijk wordt medicinale zuurstof toegepast bij verschillende acute levensbedreigende situaties zonder dat daar een duidelijk bewijs voor is. Evenmin is het duidelijk op basis van welke onderzoeksgegevens de registratie heeft plaatsgevonden. De toepassing berust veelal op de mening van deskundigen, op basis van theoretisch redeneren en op ervaring. Er is geen bewijs uit gerandomiseerd onderzoek dat zuurstof werkzaam is bij patiënten met een acuut myocardinfarct in vergelijking met omgevings- ofwel kamerlucht. Hetzelfde geldt voor patiënten met een verergering van COPD of astma. Bij ademnood na de geboorte blijkt dat 100% zuurstof in vergelijking met kamerlucht het risico op sterfte zelfs verhoogt. Bij te vroeg geborenen (prematuren) bleek een lagere streefwaarde van de zuurstofconcentratie het risico op sterfte voor ontslag uit het ziekenhuis te verlagen. De resultaten van twee kleine onderzoeken bij clusterhoofdpijn toonden ernstige methodologische beperkingen.
Naast de vraag of zuurstoftherapie voldoende werkzaam is in acute situaties is de veiligheid onvoldoende onderzocht en blijkt uit een aantal onderzoeken dat het juist het risico op sterfte kan verhogen. Zuurstof is bovendien brandbevorderend. Vastgesteld dient te worden dat zuurstof geen geneesmiddel is dat zonder meer kan worden toegepast, onder het mom ’baat het niet dan schaadt het niet’. Ter vermijding van schade en overbehandeling is meer onderzoek nodig en kan worden geconcludeerd dat het niet toepassen van zuurstoftherapie volgens de ’evidence based medicine’ niet nalatig is. Voorts zijn de kosten van zuurstoftherapie in acute situaties niet exact bekend, maar deze zijn mogelijk hoog door de veiligheidsmaatregelen voor het vervoer en de opslag ervan.

In de prikbordrubriek Nieuwe geneesmiddelen wordt aandacht besteed aan febuxostat (Adenuric®) dat is geregistreerd voor de behandeling van chronische verhoogde concentratie van urinezuur (hyperurikemie). Het middel is een me too van het bekende allopurinol. Het verlaagt de urinezuurconcentratie effectief, maar er is geen bewijs dat het op harde klinische uitkomstmaten werkzaam is en evenmin is de veiligheid op de lange termijn duidelijk.

In rubriek Richtlijnen farmacotherapie wordt de standaard ’Acute rhinosinusitis’ van het Nederlands Huisartsen Genootschap besproken. Veel aandacht is hierin voor de beperkte indicatie voor het voorschrijven van antibiotica.

In de rubriek Promotionele activiteiten wordt aandacht besteed aan Tien mythen over de farmaceutische industrie die door de Deense internist en hoogleraar Peter Gøtzsche zijn opgesteld in zijn boek ’Deadly medicines and organised crime’. De besparingen door dure geneesmiddelen zijn groter dan de kosten, is mythe nummer 3. De uitkomsten van farmaco-economische onderzoeken vallen vrijwel altijd positief uit voor de middelen van de opdrachtgevers, namelijk de fabrikanten. Zelfs de griepprik, waarvoor geen bewijs is voor werkzaamheid en effectiviteit, was volgens velen kosteneffectief. Mythe 3 zou beter kunnen worden omschreven als: De besparingen door dure geneesmiddelen zijn alleen volgens de farmaco-economische analysen van de fabrikanten groter dan de kosten.

Ten slotte wordt in de rubriek Website van de maand de website www.excilor.nl besproken. Het daarin aangeprezen Excilor® is een product voor de behandeling van kalknagels, maar er is geen bewijs voor werkzaamheid. Het wordt gerekend tot de medische hulpmiddelen, waarvoor mindere stringente wetgeving geldt dan voor geneesmiddelen.

met vriendelijke groet,

dr D. Bijl, arts-epidemioloog/hoofdredacteur
Redactie Geneesmiddelenbulletin
Domus Medica
Mercatorlaan 1200, 3528 BL Utrecht
tel. 030-2823153 of 030-2823360 (secretariaat)
Mob 06538 06548