Website van de maand: www.pantothen.nl

Acne vulgaris is een gezichtsontsierende huidaandoening met een soms vervelend beloop. Het ontstaat meestal op een leeftijd die niet wordt gekenmerkt door zelfvertrouwen en waarbij uiterlijk een belangrijke rol speelt. Een makkelijk te beïnvloeden doelgroep dus die vaak veel wil proberen om van de acne af te komen.

’Pantothen®. De natuurlijke oplossing voor acne’ wordt gesteld op de website www.panthothen.nl, de Nederlandstalige website van de Britse fabrikant van Pantothen®. Met foto’s ’voor’ en ’na’ een behandeling van verschillende jongere mensen wordt aangetoond dat het echt werkt. En de andere producten tegen acne? ’Ze bevatten allemaal onnatuurlijke chemicaliën die onbedoelde effecten kunnen hebben op je lichaam’, aldus de website. Wat is Pantothen® eigenlijk?

Werkingsmechanisme. Pantothen® bevat pantotheenzuur (vitamine B5) en levocarnitine. Panthoteenzuur komt in veel voedingsmiddelen voor, zoals, groente, fruit, melk en melkproducten, vlees, eieren en volkoren graanproducten. In het lichaam komt pantotheenzuur vrijwel overal voor. Het speelt, gebonden aan co-enzym A, een rol bij de aanmaak van vetzuren en steroïden. Ook speelt het een rol in de stofwisseling van koolhydraten, eiwitten en vetten.
Volgens de Gezondheidsraad is een adequate inname voor volwassenen en jongeren vanaf 14 jaar, 5 mg per dag. Voor kinderen van acht tot 13 jaar is dit 4 mg per dag. Pantotheenzuurdeficiëntie komt in Nederland vrijwel nooit voor. Verschijnselen daarvan zijn duizeligheid, vermoeidheid, spierslapte, versnelde hartslag, depressie, misselijkheid, overgeven, en een brandend gevoel in de voeten.
Levocarnitine is een aminozuurderivaat. Het speelt een belangrijke rol bij het vetzuurmetabolisme in de lever, het hart en de skeletspieren. Levocarnitine wordt door het lichaam zelf in voldoende mate aangemaakt in de lever en de nieren met behulp van lysine en methionine die beide vooral in dierlijke voeding voorkomen. Een tekort aan levocarnitine veroorzaakt problemen bij de verbranding van vetten. Er zijn geen adviezen over de hoeveelheid per dag in te nemen levocarnitine.1
Levocarnitine en pantotheenzuur worden in Nederland vooral toegepast bij primaire deficiëntie, zoals bij stofwisselingsziekten.2

Hypothese. Op de website wordt onder het tabblad ’Onderzoek’ verwezen naar een artikel met een, volgens de website, onderzoek naar de werking van Pantothen®. In het bewuste artikel wordt echter vooral een hypothese vermeld die met een beperkt en niet-gepubliceerd klinisch onderzoek wordt onderbouwd.3 Volgens de hypothese ontstaat acne doordat al het in het lichaam aanwezig pantotheenzuur wordt gebruikt bij de aanmaak van geslachtshormonen. Er blijft daardoor te weinig over voor de vetstofwisseling. De vetzuren stapelen zich in de talgklieren, met acne als gevolg.

Bewijs. In het onderzoek waaraan wordt gerefereerd, kregen 100 mensen vier keer per dag 2,5 g pantotheenzuur oraal en een crème met 20% pantotheenzuur (4 tot 6 dd aanbrengen). Na acht weken zou bij de lichte gevallen de aandoening meestal onder controle zijn. Bij de ernstige gevallen duurde dit soms langer. Nergens in het artikel worden precieze cijfers genoemd. De dosering pantotheenzuur is met circa 1.000 maal de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid, zeer hoog. Het onderzoek is niet-dubbelblind en niet-gerandomiseerd uitgevoerd en er wordt niet vergeleken met een placebo of een alternatieve behandeling. Geen basis dus waarop met zekerheid kan worden aangegeven dat de hypothese juist is en pantotheenzuur een effectieve behandelmethode is voor acne.
Op de website wordt gesteld dat de hypothese in de literatuur niet medisch overtuigend is aangevallen. Daarmee wordt gesuggereerd dat er geen aanleiding is om deze te betwijfelen. In de literatuur is echter ook geen bewijs te vinden dat de theorie klopt.
Levocarnitine. Levocarnitine zou het mogelijk maken om pantotheenzuur lager te doseren, doordat het beter in de cellen wordt opgenomen. Op de website, noch in de literatuur is hier bewijs voor te vinden.
Conclusie. De ’glossy’ website belooft veel, maar maakt niets waar. Zeker omdat de woorden ’natuurlijke behandeling’ vertrouwen wekken en de bestaande behandelingen op een negatieve manier worden weggezet, kunnen mensen met acne worden aangetrokken het te proberen. De aantrekkingskracht van Pantothen® berust echter louter op geloof en niet op wetenschappelijk bewijs en kost jongeren circa € 40 per maand.


Literatuurreferenties
1.
Voedingsnormen: calcium, vitamine D, thiamine, riboflavine, niacine, pantotheenzuur en biotine. Den Haag: Gezondheidsraad, 2000. Publicatienr. 2000/12.
2. Informatorium Medicamentorum. Den Haag: KNMP, 2014.
3. Leung LH. Pantothenic acid deficiency as the pathogenesis of acne vulgaris. Med Hypotheses 1995; 44: 490-492.

Auteurs

  • mw drs M.A.E. Nieuwhof