Voedingssupplementen met rode gist rijst

Bij de drogist en in de apotheek zijn verschillende producten te koop die rode gist rijst bevatten. Rode gist rijst bevat de stof monacoline K waarvan wordt geclaimd dat het gebruik hiervan bijdraagt aan het behoud van normale cholesterolwaarden. Omdat rode gist rijst wordt gezien als voedingsmiddel valt dit product onder het toezicht van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De gezondheidsclaim dat rode gist rijst goed is voor het behoud van een verantwoord cholesterolgehalte is goedgekeurd door de Europese voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) voor producten met een dosering van 10 mg monacoline K per dag.1


Monacoline K ontstaat na fermentatie van rijst door de schimmel Monascus purpureus. Tijdens de fermentatie ontstaat een paarsrood pigment en het hoofdbestanddeel monacoline K. Monacoline K is chemisch identiek aan lovastatine. Dit is een statine die in Nederland en Europa niet, maar in de Verenigde Staten (VS) wel als geregistreerd geneesmiddel op de markt is in een sterkte van 10 tot 40 mg. Een nadeel van de natuurlijke manier van produceren van monacoline K is dat zowel de kwaliteit als de kwantiteit van het eindproduct afhankelijk is van het fermentatieproces. Tijdens dit fermentatieproces kan bijvoorbeeld ook het giftige citrinine ontstaan.2


Op verkoopwebsites worden geen bijwerkingen van rode gist rijst gemeld. Op diverse gezondheidswebsites wordt aangegeven dat het minder bijwerkingen zou hebben dan de statinen. In de productinformatie bij het in de Verenigde Staten geregistreerde lovastatine wordt echter wel degelijk gewaarschuwd voor bijwerkingen zoals rhabdomyolyse (afbraak van spieren) en leverfunctiestoornissen. Lovastatine wordt bovendien in de lever gemetaboliseerd door CYP3A4. Gelijktijdig gebruik met sterke CYP3A4-remmers kan de spiegel van lovastatine dan ook verhogen.3 Uit twee meta-analysen naar de werking van rode gist rijst blijkt dat de bijwerkingen nog onvoldoende zijn onderzocht.4 5
Bijwerkingencentrum Lareb heeft echter in juli een rapport uitgebracht over meldingen van bijwerkingen na gebruik van rode gist rijst (RGR)- supplementen.6 Gezien de overeenkomst met lovastatine is het niet vreemd dat hieruit blijkt dat het gebruik van RGR wel degelijk de bekende statine-achtige bijwerkingen zoals spierpijn kan veroorzaken. Het Lareb heeft de Voedsel- en Warenautoriteit en de Inspectie voor Volksgezondheid hierover geïnformeerd. In Duitsland heeft het geneesmiddelenagentschap Bundesinstitut für Arzneimittel und Medizinprodukte (BfArM), als enige binnen Europa, sinds begin 2016 producten die meer dan 5 mg Monacoline K bevatten geclassificeerd als geneesmiddel.


Sinds 1999 heeft de FDA drie aanvragen gehad om lovastatine om te zetten van een receptgeneesmiddel naar een zelfzorgproduct.7 Deze aanvragen zijn alle afgewezen. Hieruit blijkt dat de FDA lovastatine niet veilig en effectief genoeg acht om te gebruiken als zelfmedicatie. Eén van de leden van de FDA adviescommissie Non-Prescription Drugs, heeft hierover een artikel geschreven.8 Hierin wordt opgemerkt dat geneesmiddelen voor asymptomatische indicaties zoals lovastatine onder controle van de arts moeten worden voorgeschreven.


  • Door de term ‘natuurlijk’ denken veel patiënten een product zonder risico’s te gebruiken. Rode gist rijst bevat echter het statine lovastatine en mogelijk ook andere schadelijke inhoudsstoffen zoals citrinine die bij de fermentatie van rijst tot rode gist rijst ontstaan.
  • Er is onvoldoende bekend over de bijwerkingen van rode gist rijst. Uit meldingen bij bijwerkingencentrum Lareb blijkt dat het middel niet zonder bijwerkingen is. Ook zou rode gist rijst niet moeten worden gebruikt tijdens de zwangerschap, en kunnen interacties optreden met sterke CYP3A4 remmers.
  • Monacoline K is het in de Verenigde Staten geregistreerde geneesmiddel lovastatine, en ook in Duitsland is het inmiddels als  geneesmiddel geclassificeerd.  De FDA vindt lovastatine bovendien niet veilig genoeg als zelfzorggeneesmiddel. Het is onterecht dat het in Nederland als voedingsmiddel vrij te verkrijgen is. De Europese registratieautoriteit EMA en de nationale registratieautoriteiten zouden actie moeten ondernemen en rode gist rijst, net als de registratieautoriteit in Duitsland, als geneesmiddel moeten classificeren.

  1. European Food Safety Authority, Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to monacolin K from red yeast rice and maintenance of normal blood LDL-cholesterol concentrations (ID 1648,1700) pursuant to Article 13(1) of Regulation EC No 1924/2006. EFSA Journal 2011; 9: 2304.
  2. Gordon RY, et al. Marked variability of monacolin levels in commercial red yeast rice products: Buyer beware! Arch Intern Med 2010; 170: 1722–1727.
  3. Center for Drug Evaluation and Research. Approval package lovastatine USP tablets 10,20 and 40 mg, December 2001. Via: https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/nda/2001/075551.pdf.
  4. Gerards MC, et al. Traditional Chinese lipid-lowering agent red yeast rice results in significant LDL reduction but safety is uncertain – A systematic review and meta-analysis. Atherosclerosis 2015; 240: 415-423.
  5. Li Y, et al. A meta-analysis of red yeast rice: an effective and relatively safe alternative approach for dyslipidemia. PLoS ONE 2014; 9: e98611.
  6. Bijwerkingencentrum Lareb. Red yeast rice - an overview of the reported ADRs. 2017. Via: https://www.lareb.nl/media/3078/signals_2017_rode-gistrijstoverviewadr.pdf.
  7. Food and Drug Administration. Briefing document: Joint Session of the Nonprescription Drugs Advisory Committee and the Endocrinologic and Metabolic Drugs Advisory Committee, December 13, 2007. Via: https://www.fda.gov/ohrms/dockets/ac/07/briefing/2007-4331b1-01-FDA.pdf.
  8. Tinetti M. Over-the-counter sales of statins and other drugs for asymptomatic conditions. N Engl J Med. 2008; 358: 2728-2732.

Auteurs

  • Mw drs L. Bogaard