Veel minder heupfracturen bij gebruik van heupbeschermers

Achtergrond. Heupfracturen komen bij fysiek kwetsbare ouderen frequent voor en gaan gepaard met een aanzienlijke morbiditeit en mortaliteit.1 2 Het risico van heupfracturen kan zijn verhoogd door osteoporose, maar ook door bewegingsinstabiliteit, het gebruik van medicijnen die het reactievermogen verminderen, of een verminderd gezichtsvermogen. Wanneer er sprake is van osteoporose leidt chronische behandeling met bisfosfonaten, zoals alendronaat, etidronaat en risedronaat, tot een afname van het aantal heup- en wervelfracturen met 30-50%.3-6 Deze risicoreductie wordt in klinisch onderzoek na 1-1,5 jaar behandeling waargenomen.3 4 6 Bij ouderen met een normale botmineraaldichtheid hebben bisfosfonaten geen significant positief effect.4 6
In 1993 werd de effectiviteit beschreven van externe heupbeschermers ter voorkoming van een heupfractuur bij ouderen in Deense verzorgingstehuizen.7 Vanwege het open karakter van het onderzoek en de grootte van het waargenomen effect, >50% reductie van heupfracturen, werden de resultaten met enige reserve ontvangen. Recent zijn de resultaten gepubliceerd van een groot gerandomiseerd onderzoek naar het effect van heupbeschermers bij Finse bejaarden.8 9

Methode. In 22 Finse verzorgingstehuizen werden ambulante bewoners geselecteerd die ouder waren dan 70 jaar en met ten minste één gemakkelijk herkenbare risicofactor voor heupfracturen, zoals een eerdere val of heupfractuur, bewegingsinstabiliteit, een verminderd gezichtsvermogen, of het gebruik van medicijnen die het reactievermogen negatief beïnvloeden.8 De verzorgingstehuizen werden 1:2 gerandomiseerd voor het al dan niet gebruiken van heupbeschermers door de bewoners. Voor het gebruik van de heupbeschermers werden 650 bewoners en voor de controlegroep werden 1.075 bewoners gerandomiseerd. Na het randomiseren weigerden resp. 204 en 94 bewoners deelname aan het onderzoek. Vanwege de hoge leeftijd van de bewoners was het, wanneer deelnemers door overlijden, immobiliteit, een heupfractuur of om andere redenen het onderzoek verlieten, toegestaan om nieuwe deelnemers tot het onderzoek toe te laten. In de heupbeschermers- en in de controlegroep verlieten resp. 219 en 438 deelnemers het onderzoek en werden 207 en 167 nieuwe personen toegelaten. Alle deelnemers werden in de 'intention-to-treat'-analyse meegenomen voor de periode dat zij daadwerkelijk hadden deelgenomen. De primaire uitkomstmaat was het aantal heupfracturen. Secundaire uitkomstmaten waren het totaal aantal vallen, het aantal vallen per tijdseenheid en het aantal dagen dat de heupbeschermers werden gedragen.

Resultaat. De heupbeschermers werden gemiddeld op 48% van de dagen gedragen. Tijdens de vervolgperiode werden in deze groep 1.404 vallen gerapporteerd, waarvan 1.034 vallen tijdens het dragen van de beschermers. In totaal kregen in de heupbeschermersgroep 13 deelnemers een heupfractuur tegen 67 personen in de controlegroep. Dit kwam overeen met resp. 21,3 en 46,0 heupfracturen per 1.000 patiëntjaren (RR 0,4 [95%BI=0,2-0,8]). Het risico van andere fracturen verschilde niet significant tussen de twee groepen.
Tijdens het dragen van de heupbeschermers kregen vier deelnemers een heupfractuur. Negen deelnemers kregen een heupfractuur in de tijd dat de beschermers niet werden gedragen. Het relatief risico tijdens het dragen van de beschermers bedroeg 0,2 [95%BI=0,05-0,5]. Om één heupfractuur per jaar te voorkomen moesten 41 ouderen de heupbeschermers gebruiken (NNT 41 [95%BI=25-115]).

Conclusie onderzoekers. Het dragen van externe heupbeschermers door fysiek kwetsbare ouderen kan het risico van heupfracturen significant reduceren.

Plaatsbepaling

De met een stretchbroekje te dragen externe heupbeschermers zijn weinig modieus. Waarschijnlijk hierdoor zijn ambulante ouderen tot nu toe moeilijk te overtuigen van het nut van deze hulpmiddelen. Desalniettemin voorkomen de heupbeschermers bij ouderen met een hoog risico van vallen zeer effectief het optreden van heupfracturen en zal het gebruik ervan kunnen leiden tot een afname van de hoge morbiditeit en mortaliteit die met heupfracturen samenhangen. De risicoreductie door het gebruik van heupbeschermers lijkt belangrijk groter dan die door het gebruik van bisfosfonaten of raloxifen wordt verkregen. Vergelijkend onderzoek is derhalve gewenst.



1. Keene GS, et al. Mortality and morbidity after hip fractures. BMJ 1993; 307: 1248-1250.
2. Kannus P, et al. Fall-induced injuries and deaths among older adults. JAMA 1999; 281: 1895-1899.
3. Black DM, et al. Randomised trial of effect of alendronate on risk of fracture in women with existing vertebral fractures. Fracture Intervention Trial Research Group. Lancet 1996; 348: 1535-1541.
4. Cummings SR, et al. Effect of alendronate on risk of fracture in women with low bone density but without vertebral fractures: results from the Fracture Intervention Trial. JAMA 1998; 280: 2077-2082.
5. Staa TP van, et al. Use of cyclical etidronate and prevention of non-vertebral fractures. Br. J Rheumatol 1998; 37: 87-94.
6. McClung MR, et al. Effect of risedronate on the risk of hip fracture in elderly women. N Engl J Med 2001; 344: 333-340.
7. Lauritzen JB, et al. Effect of external hip protectors on hip fractures. Lancet 1993; 341: 11-13.
8. Kannus P, et al. Prevention of hip fracture in elderly people with use of a hip protector. N Engl J Med 2000; 343: 1506-1513.
9. Rubenstein L. Hip protectors - a breakthrough in fracture prevention. N Engl J Med 2000; 343: 1562-1563.

merknaam® fabrikant* prijs ref.
Safehip Artu Biologicals, Lelystad fl 159,00 7
Hips Domein, Spijkenisse fl 160,00 -
KHP Hip protector Respecta, Helsinki, Finland $ 85,00 8

Fabrikant/vertegenwoordiger
Safehip Artu Biologicals, Postbus 612, 8200 AP Lelystad.
Telefoon: 0320 267 900
Fax: 0320 256 060
Type: stretchbroekje met op de heupen ingenaaid zacht schuimrubber.

Hips Domein, Postbus 266, 3200 AG Spijkenisse.
Telefoon: 0181 611 177
Fax: 0181 616 343
Type: twee losse met zacht schuimrubber beklede kunststofschalen die op heuphoogte in speciaal stretchbroekje worden gedragen.

KHP Respecta, Helsinki, Finland.
vertegenwoordiger:
Erimed International, Box 5028, 14105 Huddinge, Zweden.
Telefoon: 00 46 8449 5650
Fax: 00 46 8646 4767
Type: twee losse met zacht schuimrubber beklede kunststofschalen die op heuphoogte in speciaal stretchbroekje worden gedragen.