Tramadol en convulsies

Algemeen. Tramadol (merkloos, Tramal®, Tramagetic®, en in combinatie met paracetamol als merkloos en Zaldiar®) is een synthetisch opioïde dat sinds 1992 verkrijgbaar is in Nederland. Het is geregistreerd voor acute en chronische pijn van matige tot ernstige aard en wordt gebruikt als paracetamol (merkloos, Panadol®) of een NSAID alleen niet voldoende werkzaam zijn.1 2
Achtergrond. Volgens de productinformatie zijn de frequentst gerapporteerde bijwerkingen misselijkheid en duizeligheid.1 Meer dan 10% van de gebruikers krijgt hier last van. Tramadol kan ook aanleiding geven tot convulsies. Deze komen vaker voor bij doseringen boven 400 mg en in combinatie met andere geneesmiddelen die ook de convulsiedrempel kunnen verlagen (bv. selectieve serotonine-heropnameremmers, tricyclische antidepressiva, antipsychotica)3. Volgens de productinformatie dienen patiënten met epilepsie of patiënten die gevoelig zijn voor insulten alleen met tramadol te worden behandeld indien er geen alternatieven zijn.1 4

Gegevens Lareb. Het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb heeft tot mei 2012 15 meldingen ontvangen van convulsies die zijn geassocieerd met tramadol, waarvan drie zijn ontvangen in 2011. Lareb ontving vijf meldingen van convulsies bij patiënten die tramadol en anti-epileptica gebruikten en waarbij sprake was van predisponerende factoren. Vier meldingen betroffen patiënten met een convulsie nadat zij tramadol gelijktijdig hadden gebruikt met geneesmiddelen die ook de aanvalsdrempel voor convulsies kunnen verlagen. Ook zijn er zes meldingen van convulsies bij gebruik van tramadol zonder dat er sprake is van één van de bovengenoemde omstandigheden of doseringen boven 400 mg.5

Conclusie. Ofschoon de bijwerking convulsie van tramadol is beschreven in de literatuur en in de productinformatie van tramadol, wordt gewezen op en gewaarschuwd voor convulsie, blijkt deze bijwerking in de praktijk niet altijd te voorkomen. Ook bij Lareb zijn meldingen hierover gedaan. Voor de praktijk is van belang dat men met name bedacht moet zijn op convulsies bij patiënten die gelijktijdig andere convulsiedrempelverlagende middelen gebruiken of bij wie sprake is van predisponerende factoren.

U wordt verzocht bijwerkingen te melden aan het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb. Meldingsformulieren kunt u vinden op www.lareb.nl en als bijlage bij het Geneesmiddelenbulletin.

Plaatsbepaling

Voor de praktijk is van belang dat convulsies kunnen voorkomen bij het gebruik van tramadol. Het gegeven dat deze convulsies kunnen voorkomen bij patiënten met epilepsie leidt tot het advies om tramadol niet voor te schrijven als pijnmedicatie aan dergelijke patiënten: er zijn immers voldoende alternatieven voor tramadol bij de behandeling van pijn.


 


1. Productinformatie tramadol (Tramal®, Tramagetic®), via http://www.cbg-meb.nl, Geneesmiddeleninformatiebank.
2. GIPdatabank, via http://www.gipdatabank.nl.
3. http://kennisbank.knmp.nl.
4. Sansone RA, et al. Tramadol: seizures, serotonin syndrome, and coadministered antidepressants. Psychiatry (Edgmont) 2009; 6: 17-21.
5. www.lareb.nl/databank.

Auteurs

  • dr D. Bijl