Testosteron (Testoderm®), andere toedieningsvorm

De prijzen zijn berekend aan de hand van de KNMP-taxe van maart 1999, vergoedingsprijzen excl. BTW, tenzij anders aangegeven.

Testosteron
Testoderm® (Ferring BV)
Pleister voor transdermale toediening 4 mg/24 uur (10 mg) en 6 mg/24 uur (15 mg)
andere toedieningsvorm

Tot nu toe was het androgeen testosteron alleen beschikbaar in de vorm van capsules (Andriol®) en injecties voor intramusculaire toediening (Sustanon®, Testoviron Depot®). Onlangs zijn ook transdermale pleisters met gereguleerde afgifte geïntroduceerd voor de behandeling van 'primaire en secundaire testosterondeficiëntie bij de man'.
In een overzichtsartikel worden minstens negen gepubliceerde klinische onderzoeken met de pleister bij gezonde vrijwilligers en patiënten met hypogonadisme vermeld.1 De duur ervan varieerde van 12 weken tot 14 maanden. Uit het overzicht bleek dat met de dagelijkse applicatie van een testosteronpleister op de geschoren huid van het scrotum bij ruim twee derde van de proefpersonen een normale testosteronplasmaconcentratie kon worden bereikt. Een nadeel was dat ook de plasmaconcentraties dihydrotestosteron aanzienlijk stegen. De gevolgen hiervan op de lange termijn zijn nog onduidelijk.1 De pleister geeft een redelijk stabiele plasmaconcentratie testosteron, maar de klinische betekenis hiervan is vooralsnog onbekend.2 Onderzoeken waarin de pleisters zijn vergeleken met de capsules of de intramusculaire injecties zijn nog niet gepubliceerd.
De belangrijkste bijwerkingen zijn van lokale en doorgaans voorbijgaande aard, namelijk pruritus en irritatie of zwelling van de huid van het scrotum. De absorptie van testosteron via bijvoorbeeld de dij of borst is een factor vijf tot tien lager dan via de huid van het scrotum die dunner en beter doorlaatbaar is. Bepaalde hulpstoffen om de permeabiliteit te verhogen kunnen daarom afwezig blijven. Een kortdurend (2 weken), open onderzoek liet zien dat waarschijnlijk daardoor deze testosteronpleister significant minder aanleiding geeft tot irritatie en allergische reacties dan een andere testosteronpleister die op de arm wordt aangebracht.3 Verder zijn de vele van testosteron bekende bijwerkingen, zoals hirsutisme, mogelijk. De toepassing is gecontraïndiceerd bij mammacarcinoom bij de man, prostaatcarcinoom of het vermoeden daarvan, hypercalciurie en hypercalciëmie, een ernstige hart-, lever-, of nierziekte, en overgevoeligheid voor testosteron of andere bestanddelen van de pleister. Misbruik als afrodisiacum door mannen met een normaal functionerende hormoonhuishouding is zinloos, omdat zelfs hoge doseringen niet tot seksuele stimulatie leiden.

Plaatsbepaling

De testosteronpleister kan bij hypogonadale mannen zorgen voor plasmaconcentraties testosteron die vergelijkbaar zijn met die van gezonde jonge mannen. Of ten opzichte van de capsules en de i.m.-injecties inderdaad sprake is van stabielere plasmaconcentraties die klinisch relevant zijn, zal nog uit direct vergelijkend onderzoek moeten blijken. De pleisters zijn aanzienlijk duurder dan de andere toedieningsvormen.




1. Place VA et al. Ann N Y Acad Sci 1991; 618: 441-449.
2. Bals-Pratch M et al. Lancet 1986; ii: 943-946.
3. Jordan WP Jr. Am J Contact Dermat 1997; 8: 108-113.