Telmisartan (Micardis®), angiotensine II-antagonist

In deze rubriek worden nieuwe geneesmiddelen besproken, kort nadat ze in de handel zijn gebracht. Van sommige producten kan de plaatsbepaling slechts voorlopig zijn omdat nog relatief weinig bekend is over de veiligheid en effectiviteit. Toch menen we dat een vroeg commentaar van belang kan zijn voor de praktijk. Wanneer na verloop van tijd nieuwe gegevens daartoe aanleiding geven komen we op de eerste bespreking terug.
De prijzen zijn berekend aan de hand van de KNMP-taxe van mei 1999, inkoopprijzen excl. BTW, tenzij anders aangegeven.

Telmisartan
Micardis® (Boehringer Ingelheim BV)
Tablet 40 en 80 mg

angiotensine II-antagonist

Met de komst van telmisartan is, na losartan, valsartan, irbesartan, eprosartan en candesartan, de zesde angiotensine II-antagonist op de markt verschenen. Ook telmisartan is alleen geregistreerd voor de behandeling van essentiële hypertensie. De terminale halveringstijd van telmisartan is weliswaar langer (20 uur of meer) dan die van de andere angiotensine II-antagonisten (9-15 uur), maar er is niet aangetoond dat dit leidt tot klinische verschillen. Alle angiotensine II-antagonisten kunnen eenmaal daags worden gedoseerd.
Er zijn met telmisartan vier gerandomiseerde, dubbelblinde onderzoeken gepubliceerd bij patiënten met lichte tot matige hypertensie, waarin is vergeleken met een ander antihypertensivum.1-4
Het eerste onderzoek betrof 440 patiënten met lichte tot matige hypertensie die deels eerder met de ACE-remmer enalapril waren behandeld.1 Na 12 weken was de daling van de systolische en diastolische bloeddruk met telmisartan 40-160 mg/dag globaal gelijk aan die met enalapril 20 mg/dag. De bijwerkingenfrequentie die door de behandelaar aan de therapie werd toegeschreven, verschilde in de telmisartangroep (7,5%) niet significant van die in de enalaprilgroep (13,9%) en in de placebogroep (10,5%). De frequentie van prikkelhoest was met telmisartan (0,3%) en placebo (1,3%) significant lager dan met enalapril (4,2%). Overigens werden de criteria voor het vaststellen van de bijwerkingen niet geëxpliciteerd.1 Het tweede onderzoek duurde 26 weken en betrof 278 hypertensiepatiënten van 65 jaar en ouder.2 De bloeddrukverlagende werking van telmisartan 20-80 mg/dag bleek vergelijkbaar met die van enalapril 5-20 mg/dag. Indien de bloeddruk niet voldoende daalde, werd in week 12 hydrochloorthiazide 1 dd 12,5-25 mg aan de behandeling toegevoegd. De gemiddelde dosering waar men uiteindelijk op uitkwam staat in de publicatie niet vermeld.2 Het derde onderzoek betrof 185 patiënten met lichte tot matige hypertensie.3 Na 12 weken was het bloeddrukverlagend effect van telmisartan 40-120 mg/dag vergelijkbaar met dat van de calciumantagonist amlodipine 5-10 mg/dag.3 Het vierde onderzoek, dat slechts acht weken duurde, was specifiek opgezet om de frequentie van prikkelhoest te meten.4 Het betrof 88 patiënten met lichte tot matige hypertensie die tijdens een eerdere behandeling met een ACE-remmer prikkelhoest hadden ontwikkeld. Met lisinopril 20 mg/dag bleek de frequentie van prikkelhoest significant hoger (60%) te zijn dan met telmisartan 80 mg/dag (16%) of placebo (10%). Helaas bleef onduidelijk hoeveel patiënten oorspronkelijk lisinopril als ACE-remmer hadden gebruikt. Verder is het jammer dat niet is onderzocht wat het effect van de drie behandelingen zou zijn bij patiënten die bij eerder gebruik van telmisartan prikkelhoest hadden gekregen.4
In de klinische onderzoeken kwamen alleen gastro-intestinale bijwerkingen, zoals diarree, beduidend vaker voor dan bij placebo.5 Het echte bijwerkingenpatroon zal echter pas duidelijk worden bij grootschaliger en langduriger gebruik. Zo is bijvoorbeeld reeds een geval van angio-oedeem gemeld. De toepassing is gecontraïndiceerd in de periode van zwangerschap en borstvoeding, alsmede bij galwegobstructie en ernstige lever- of nieraandoeningen.5

Plaatsbepaling

Telmisartan is de vijfde angiotensine II-antagonist. In de vergelijkende onderzoeken ten opzichte van een ACE-remmer was er geen wezenlijk verschil in bloeddrukverlagend effect noch in de incidentie van bijwerkingen. Wel leek met telmisartan iets minder vaak prikkelhoest op te treden. Evenals bij de andere angiotensine II-antagonisten, is over de effectiviteit op harde eindpunten en bij hartfalen nog niets bekend.




1. Smith DHG et al. Adv Ther 1998; 15: 229-240.
2. Karlberg BE et al. J Hypertens 1999; 17: 293-302.
3. Lacourciere Y et al. Blood Pressure monitoring 1998; 3: 295-302.
4. Lacourciere Y et al. IJCP 1999; 53: 1-5.
5. CPMP. EPAR Micardis. Londen, 16 december 1998. http://www.eudra.org./emea.html.