Tadalafil (Cialis®), behandeling erectiestoornissen

Tadalafil? +-
Cialis® (Eli Lilly Nederland)
Filmomhulde tablet 10 en 20 mg
behandeling erectiestoornissen 

Tadalafil is een nieuw geneesmiddel dat recent is geregistreerd voor de 'behandeling van erectiestoornissen'.1

Werkingsmechanismen.  Voor de indicatie erectiele dysfunctie is een beperkt aantal geneesmiddelen beschikbaar, waaronder de fosfodiësterase type 5(PDE5)-remmers. Na het als eerste geïntroduceerde sildenafil (Gebu 1998; 32: 132-133) is nu sinds kort tadalafil beschikbaar. Tadalafil is een selectieve remmer van PDE5. Remming van PDE5 verhoogt de concentratie van cyclisch guanosinemonofosfaat (cGMP) in het corpus cavernosum. cGMP wordt gevormd onder invloed van stikstofmonoxide dat vrijkomt bij seksuele stimulatie. Toename van de concentratie van cGMP leidt tot relaxatie van de gladde spieren van het zwellichaam, waardoor de arteriële bloedtoevoer toeneemt en een erectie ontstaat. De werking van tadalafil is onafhankelijk van de oorzaak van de erectiele dysfunctie. Tadalafil heeft een eliminatiehalfwaardetijd van omstreeks 18 uur, sildenafil van 3-4 uur. Dit betekent dat in theorie het innametijdstip bij tadalafil minder belangrijk is dan bij sildenafil.

Klinisch onderzoek.  Tadalafil is onderzocht bij 179 mannen in een gerandomiseerd dubbelblind placebogecontroleerd onderzoek. De voorwaarde voor deelname aan het onderzoek was een minstens 3 maanden durende erectiele dysfunctie. Na een behandelingsvrije periode van 3 weken werden de mannen gerandomiseerd naar placebo, of tadalafil 2, 5, 10 of 25 mg. Het klinische effect werd vastgesteld aan de hand van beantwoorde vragen uit de International Index of Erectile Function, die de patiënten moesten invullen tijdens zowel de inloop- als de testperiode. Er werd uitsluitend beoordeeld op subjectieve scores. In de inloopperiode was geslachtsgemeenschap succesvol in 28-39% van de gevallen tegenover 45-70% in de behandelperiode. De mate van succes nam toe met de dosis, maar het effect van de hoogste dosis van 25 mg was niet significant beter dan de dosis van 10 mg. In de placebogroep was het succespercentage 23 vóór en 27% na de behandeling.
In een tweede onderzoek, dat gerandomiseerd en dubbelblind werd uitgevoerd, werd gedurende 12 weken bij 1.112 mannen (leeftijd 22-82 jaar) onderzoek gedaan met tadalafil 2,5, 5, 10 en 20 mg, èn placebo. Op beide eindpunten, succesvol geslachtsgemeenschap en normale erectiele functie, scoorden de doseringen vanaf 5 mg significant beter ten opzichte van dezelfde uitkomstmaten gedurende de inloopperiode. Na placebo was in 32% van de gevallen de geslachtsgemeenschap succesvol, tegen 61 respectievelijk 75% bij de twee hoogste doses. In beide onderzoeken werden de patiënten geïnstrueerd om de medicatie alleen ‘indien nodig’ in te nemen.

Bijwerkingen.  Veel bijwerkingen van tadalafil zijn te verklaren door een interactie met PDE5, dat behalve in de gladde spierweefsels ook aanwezig is in het systemisch vaatbed. Daarom treden hoofdpijn en dyspepsie zeer vaak op, terwijl duizeligheid, blozen, neusverstopping, en rug- en spierpijn vaak optreden. Doordat de remming niet specifiek PDE5 betreft maar ook PDE6, kunnen soms visusstoornissen optreden. PDE6 is aanwezig in de retina, waar het betrokken is bij de fototransductie. Tadalafil heeft echter een 30-keer lagere affiniteit voor PDE6 dan sildenafil, waarvoor visusstoornissen vaker zijn gemeld.4 De klinische ervaring met tadalafil is echter nog te beperkt om het gehele bijwerkingenpatroon te kunnen beoordelen.5 Meer onderzoek is nodig om na te gaan wat het grote verschil in halfwaardetijd tussen tadalafil en sildenafil (18 vs. 3-4 uur) voor invloed heeft op de (bij)werkingen.

Contra-indicaties en interacties.  Middelen voor de behandeling van erectiele stoornissen zijn gecontraïndiceerd bij mannen met hartaandoeningen bij wie seksuele activiteit wordt afgeraden. Dit geldt onder andere voor mannen met een instabiele angina pectoris en voor mannen die binnen een termijn van 90 dagen een myocardinfarct hebben doorgemaakt.1
Tadalafil wordt voornamelijk gemetaboliseerd door CYP3A4. Dit betekent dat remmers of substraten van dit enzym de plasmaconcentratie van tadalafil kunnen verhogen, zoals bijvoorbeeld is aangetoond voor ketoconazol. Gelijktijdig gebruik van tadalafil en CYP3A4-remmers moet worden ontraden. 

 

Plaatsbepaling

 

Er zijn (nog) geen gerandomiseerde dubbelblinde onderzoeken met andere PDE5-remmers gepubliceerd. Er kan dus geen uitspraak worden gedaan over de effectiviteit en de bijwerkingen ten opzichte van het geregistreerde sildenafil. Van de langere uitscheidingshalveringstijd zal nog moeten blijken of dit van klinische betekenis is of het een voordeel voor de patiënt biedt.
De groep van de PDE5-remmers heeft sinds de introductie een tamelijk veilig profiel laten zien, maar men moet zich goed realiseren dat deze middelen nog maar recent zijn geregistreerd. Nauwgezette klinische evaluatie is nodig om de veiligheid van deze middelen voor de behandeling van erectiele dysfunctie te kunnen verzekeren. Vooral bij gebruik door patiënten met risico van coronaire ziekten moet voorzichtigheid worden betracht.

?

stofnaam merknaam® gem. dosis/keer prijs/4 stuks
tadalafil Cialis 10 mg/20 mg 27,56
sildenafil Viagra 25 mg 23,62
    50 mg 27,56
    100 mg 33,42
<hr />

1. Productinformatie tadalafil (Cialis®) via: www.emea.europa.eu, human products, EPARs.
2. Padma-Nathan H, et al. On-demand IC351 (Cialis™) enhances erectile function in patients with erectile dysfunction. Int J Imp Res 2001; 13: 2-9.
3. Brock GB, et al. Efficacy and safety of tadalafil for the treatment of erectile dysfunction: results of integrated analyses. J Urol 2002; 168: 1332-1336.
4. Corbin JD, et al. Pharmacology of phosphodiesterase-5 inhibitors. Int J Clin Pract 2002; 56: 453-459.
5. Gresser U, et al. Erectile dysfunction: comparison of efficacy and side effects of the PDE-5 inhibitors sildenafil, vardenafil and tadalafil. Review of the literature. Eur J Med Res 2002; 7: 435-446.