Sint-janskruid via www.hema.nl, www.etos.nl en www.kruidvat.nl

Website van de maand

onder medeverantwoordelijkheid van de redactiecommissie.

Via de websites van winkelketens, zoals HEMA, Kruidvat en Etos zijn producten te koop met Hypericum perforatum (sint-janskruid).1-3 Hypericum is niet alleen een bekend kruidenmiddel dat wordt gebruikt bij stemmingsstoornissen, maar is ook berucht vanwege de aanzienlijke lijst met geneesmiddeleninteracties (Gebu 2012; 46: 37-41).4 Wat direct opvalt aan de websites is het gebrek aan informatie over deze interacties. Welke informatie over dit gezondheidsproduct kan de gebruiker vinden op de websites van deze winkelketens? Hierbij wordt de website van de HEMA als voorbeeld genomen.

Informatie op de website. De producten bevatten hypericumextract 300 mg waarvan 0,3% (0,9 mg) hypericine per twee capsules. Op de verkooppagina van de HEMA wordt gesteld: ’Sint-janskruid, hypericum perforatum, wordt al eeuwenlang gebruikt. Het draagt bij aan de geestelijke veerkracht en is goed voor de gemoedstoestand.’ De doseringsinformatie is onduidelijk. Er staat één capsule voor het ontbijt, verderop in de tekst staat twee capsules per dag. Ook wordt gewaarschuwd het product niet te gebruiken bij zwangerschap en borstvoeding. Voor meer informatie wordt verwezen naar de arts, apotheker of de trombosedienst.1

Werkingsmechanisme. Hypericumextract is ook beschikbaar als geregistreerd geneesmiddel (Hyperiplant®, Laif®) met als indicatie lichte tot matige depressieve klachten bij een gebruik van 900 mg per dag.5 Zij mogen uitsluitend via de apotheek worden verhandeld (UA-status). De werking berust mogelijk op de remming van de enzymen monoamine-oxidase (MAO) en catechol-O-methyltransferase (COMT). Naast hypericine bevat hypericumextract ook hyperforine (9 tot 18 mg per 300 mg droog extract). Hyperforine zou de heropname van serotonine remmen.6

Bijwerkingen. De meest voorkomende bijwerkingen van hypericum zijn fotosensibilisatie, maagdarmstoornissen, duizeligheid, verwardheid, hoofdpijn, vermoeidheid, rusteloosheid, allergische reacties, seksuele dysfunctie en veel urineren. Na het staken van het gebruik van hogere doseringen kunnen ontwenningsverschijnselen ontstaan.6 De frequenties waarin deze bijwerkingen voorkomen, is onduidelijk.

Interacties. Hypericum induceert ook de werking van CYP3A4 en P-glycoproteïne, een eiwit dat lichaamseigen en -vreemde stoffen, zoals geneesmiddelen, uit de cel kan transporteren. Dit maakt dat het middel interacties heeft met veel verschillende geneesmiddelen, zoals cumarinederivaten en andere cardiovasculaire geneesmiddelen (Gebu 2012; 46: 37-41), waarvan het de werking veelal verzwakt.4
De informatie uit de bovenstaande drie alinea’s ’Werkingsmechanisme, bijwerkingen en interacties’ staat niet vermeld op de website van de HEMA.

Regels rondom gezondheidsproducten. Er zijn richtlijnen voor het maken van reclame voor gezondheidsproducten. De HEMA houdt zich met haar verkoopsite aan deze richtlijnen. De regels voor gezondheidsproducten zijn op sommige punten drastisch anders dan van reclame voor zelfzorggeneesmiddelen. Zo stelt de Code voor de aanprijzing van gezondheidsproducten van de stichting Keuringsraad Aanprijzing Gezondheidsproducten (KAG) bijvoorbeeld dat een gezondheidsproduct niet mag verwijzen naar een bijsluiter, omdat de term bijsluiter is geassocieerd met geneesmiddelen. Hetzelfde geldt voor de term bijwerkingen. Het vermelden van productspecifieke informatie mag alleen als deze gekeurd is door de keuringsraad.7 Zo is het vanuit juridisch perspectief bezien heel begrijpelijk dat de HEMA zich onthoudt van het vermelden van ogenschijnlijk belangrijke informatie.

Gezondheidsproducten vallen onder de Warenwet. Misschien wel de belangrijkste regel in deze wet is dat een voedingsmiddel of product de veiligheid of gezondheid van de consument niet in gevaar mag brengen.8 Het is dan ook op zijn minst vreemd dat een gezondheidsproduct met hypericum mag worden verkocht zonder essentiële informatie voor de gebruiker. Zeker ook omdat de geregistreerde producten met hypericumde UA-status hebben. Hiervoor geldt bijvoorbeeld dat een vragenlijst moet worden doorlopen, voordat het in de apotheek mag worden verkocht. In de apotheek wordt dus van het geregistreerde product verwacht dat er strikte richtlijnen worden gevolgd, maar het warenwetartikel met dezelfde werkzame stof mag zo worden verkocht.

Conclusie. De HEMA lijkt met de verkoop van hypericum via haar website binnen de regels te blijven. Het advies om voor meer informatie de zorgverlener te raadplegen is verstandig. Het is echter de vraag of de consument ook inderdaad wat zal doen met het advies, zeker gezien het feit dat het product niet via de zorgverlener is verkregen. Het gebruik van hypericum valt zonder aanvullende adviezen of informatie niet, behalve als monotherapie, als veilig aan te merken. In de informatie zou op zijn minst moeten worden vermeld dat de gebruiker de arts moet raadplegen als zij een ander geneesmiddel gebruikt en ook dat de gebruiker de arts moet informeren dat zij dit middel gebruikt als de arts een geneesmiddel wil voorschrijven. Het product hypericum zou vanwege het risico op interacties derhalve uitsluitend via de apotheek mogen worden verstrekt omdat daar volledige medicatie-overzichten beschikbaar zijn. Het zou derhalve een UA-status behoren te krijgen. Het is duidelijk dat hier een taak voor het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) is weggelegd om aanvullende maatregelen te treffen.

<hr />

Literatuurreferenties
1.
hema.nl/winkel/dames-en-heren/verzorging/voedingssupplementen.
2. kruidvat.nl/kruidvat-sint-janskruid-tabletten/p/429562.
3. etos.nl/eigen-merk/vitaminen-mineralen-supplementen.
4. Commentaren Medicatiebewaking. Houten: Stichting Health Base, 2014.
5. Productinformatie hypericum (Hyperiplant®), via: cbg-meb.nl, Geneesmiddeleninformatiebank.
6. Informatorium Medicamentorum. Den Haag: KNMP, 2014.
7. cgr.nl/landing.
8. wetten.overheid.nl/BWBR0001969/geldigheidsdatum_27-09-2014.

 

Auteurs

  • mw drs M.A.E. Nieuwhof