Rupatadine (Rupafin®), symptomatische behandeling allergische rinitis en urticaria bij volwassenen en tieners

In deze rubriek worden geneesmiddelen besproken, kort nadat ze in de handel zijn gebracht, of als er sprake is van een uitbreiding van de indicatie. De plaatsbepaling kan meestal slechts voorlopig zijn, omdat nog relatief weinig bekend is over de werkzaamheid en bijwerkingen. Wanneer nieuwe gegevens daartoe aanleiding geven, komen wij op de eerste bespreking terug. In Gebu 2010; 44: 61-64 is de betekenis van de pilwaarderingen nader toegelicht.
De prijzen zijn berekend aan de hand van de G-Standaard van de Z-Index van februari 2012, vergoedingsprijzen excl. BTW (€), tenzij anders wordt vermeld.

Pilwaarderingen

<hr />


Rupatadine
Rupafin® (Uriach)
filmomhulde tablet 10 mg
symptomatische behandeling allergische rinitis en urticaria bij volwassenen en tieners

Rupatadine (Rupafin®) is geregistreerd voor de ’symptomatische behandeling van allergische rinitis en urticaria bij volwassenen en tieners (vanaf 12 jaar)’.1 Allergische rinitis wordt thans onderscheiden in intermitterende en persisterende vormen en in de ernstgraderingen licht en matig-ernstig. Niet-seizoensgebonden en seizoensgebonden allergische rinitis zijn weliswaar verouderde termen, maar werden in een deel van de onderzoeken nog wel gebruikt, ook in die ten behoeve van de registratie.

Werkingsmechanisme. Rupatadine behoort tot de tweedegeneratie-antihistaminica en is een selectieve langwerkende antagonist van perifere histamine (H1)-receptoren.2 Tweedegeneratie- antihistaminica passeren, in tegenstelling tot de eerstegeneratie-antihistaminica, de bloedhersenbarrière niet of slecht en in de aanbevolen dosering treedt sedatie over het algemeen niet op.

Klinisch onderzoek. Hier wordt alleen het gerandomiseerde dubbelblinde onderzoek van rupatadine besproken dat ten tijde van de registratie was gepubliceerd. Daarvan zijn er negen gepubliceerd.3-11
Bij de indicatie niet-seizoensgebonden allergische rinitis zijn drie onderzoeken met een duur van vier weken gepubliceerd: één vergelijkend onderzoek met cetirizine (merkloos, Prevalin Allerstop®, Reactine®, Zyrtec®) en placebo met 269 patiënten,3 één vergelijkend onderzoek met ebastine (Kestine®) en placebo met 219 patiënten4 en één vergelijkend onderzoek met loratadine (merkloos, Allerfre®, Claritine®) en placebo met 283 patiënten5. De resultaten van deze drie onderzoeken toonden een statistisch significante afname van de totale gemiddelde symptoomscore (37-57%) in vergelijking met placebo (22-47%). De verschillen kwamen overeen met die van de andere actieve behandelingen, maar werden niet getoetst.
Bij de indicatie seizoensgebonden allergische rinitis zijn drie placebogecontroleerde onderzoeken met een duur van twee weken gepubliceerd: één vergelijkend onderzoek met cetirizine met 249 patiënten,6 één vergelijkend onderzoek met loratadine met 228 patiënten7 en één vergelijkend onderzoek met loratadine en placebo met 243 patiënten8. De gemiddelde totale dagelijkse symptoomscore nam bij rupatadine (33%) significant af in vergelijking met placebo (15%). In vergelijking met de andere actieve behandelingen (22-46%) waren er geen significante verschillen met rupatadine (33-54%).
Voorts is er één onderzoek gepubliceerd waarin rupatadine is vergeleken met cetirizine en placebo bij 543 patiënten met persisterende allergische rinitis.9 Na 12 weken was de gemiddelde afname van de totale symptoomscore ten opzichte van de uitgangswaarde 48% met rupatadine, met cetirizine 45% en met placebo 39%. Alleen het verschil tussen rupatadine en placebo was significant.
Ten slotte zijn er twee placebogecontroleerde onderzoeken van rupatadine gepubliceerd met respectievelijk 142 en 221 patiënten met chronische idiopathische urticaria.10 11 Na vier weken was de gemiddelde pruritusscore met respectievelijk 57 en 63% afgenomen in de rupatadinegroepen vergeleken met 45 en 46% in de placebogroepen, significante verschillen.

Bijwerkingen. De productinformatie van rupatadine vermeldt als frequentst voorkomende bijwerkingen in de klinische onderzoeken slaperigheid (9,5%), hoofdpijn (6,9%) en vermoeidheid (3,2%).1 Droge mond komt vaak voor (1-10%). De ernst van de bijwerkingen was over het algemeen licht tot matig. Directe vergelijking van bijwerkingen tussen de verschillende antihistaminica die in de onderzoeken zijn gebruikt, is niet verricht.

Contra-indicaties en interacties. Het gebruik van rupatadine met grapefruitsap wordt afgeraden. Bij patiënten met een verlengd QT-interval, hypokaliëmie, klinisch significante bradycardie of acute myocardischemie moet het middel, volgens de productinformatie,1 met voorzichtigheid worden toegepast. Ook bij ouderen moet het middel met voorzichtigheid worden toegepast, omdat sommige ouderen een verhoogde gevoeligheid voor het middel zouden kunnen hebben.
Gelijktijdig gebruik van rupatadine en CYP3A4-remmers, zoals erytromycine (merkloos, Erythrocine®) en ketoconazol (Nizoral®), verhoogt de systemische beschikbaarheid van rupatadine. Voorzichtigheid is geboden bij gelijktijdig gebruik van centraal dempende stoffen.
Asymptomatische toenamen van creatinekinase (CK) zijn soms gemeld in klinische onderzoeken met rupatadine.1 Daarom is voorzichtigheid geboden wanneer rupatadine gelijktijdig wordt toegediend met statinen.

Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding. Gegevens van een beperkt aantal vrouwen die tijdens de zwangerschap rupatadine gebruikten, laten geen negatieve effecten zien van rupatadine op de zwangerschap, de foetus of de pasgeborene. Het is niet bekend of rupatadine wordt uitgescheiden in de moedermelk. De fabrikant geeft in de productinformatie aan dat zowel tijdens de zwangerschap als bij het geven van borstvoeding voorzichtigheid is geboden.1

Plaatsbepaling

Bij de behandeling van niet-seizoensgebonden, seizoensgebonden en persisterende allergische rinitis heeft rupatadine een significant beter effect op de totale symptoomreductie dan placebo. Direct vergelijkend onderzoek met andere tweedegeneratie-antihistaminica, zoals cetirizine en loratadine, toont geen significante verschillen in werkzaamheid. Rupatadine werkt significant beter dan placebo in het verminderen van jeuk bij patiënten met chronische idiopathische urticaria. Bij deze indicatie is geen vergelijkend onderzoek met andere antihistaminica verricht. Of het bijwerkingenpatroon van rupatadine afwijkt van dat van de andere geneesmiddelen is niet onderzocht in direct vergelijkend onderzoek. Daarom is niet duidelijk wat in de praktijk de betekenis is van de mogelijke verlenging van het QT-interval en het relatief hoge percentage patiënten dat klaagt over slaperigheid. Met rupatadine is veel minder ervaring dan met de andere antihistaminica. De kosten zijn hoger dan van de overige generiek verkrijgbare antihistaminica. In tegenstelling tot de meeste andere middelen is rupatadine alleen beschikbaar als tablet. Het is derhalve de vraag of er behoefte is aan een middel zoals rupatadine, waarvan de verschillen met de al bestaande antihistaminica ofwel onbekend zijn of gering. Rupatadine is een middel zonder toegevoegde waarde.

</i></left><div style="font-size:10px">* ’<a href=Defined Daily Dose’ (DDD). ** De prijzen van deze geneesmiddelen zijn verkoopprijzen (excl. BTW), omdat ze niet-receptplichtig (OTC) zijn en dus niet door de zorgverzekeraar worden vergoed, tenzij uit het voorschrift van de arts blijkt dat het geneesmiddel langer dan zes maanden (chronisch) wordt gebruikt. *** Op basis van de verpakking van 14 tabletten. **** Op basis van de verpakking van 15 tabletten.</div>" border="0" loading="lazy" class="img-responsive" />

* ’Defined Daily Dose’ (DDD). ** De prijzen van deze geneesmiddelen zijn verkoopprijzen (excl. BTW), omdat ze niet-receptplichtig (OTC) zijn en dus niet door de zorgverzekeraar worden vergoed, tenzij uit het voorschrift van de arts blijkt dat het geneesmiddel langer dan zes maanden (chronisch) wordt gebruikt. *** Op basis van de verpakking van 14 tabletten. **** Op basis van de verpakking van 15 tabletten.



1. Productinformatie rupatadine (RupafinÒ), via: www.cbg-meb.nl,  Geneesmiddeleninformatiebank.
2. CFH-rapport rupatadine (RupafinÒ), via: www.cvz.nl, CFH-rapporten.
3. Marmouz F, et al. Morning and evening efficacy evaluation of rupatadine (10 and 20 mg), compared with cetirizine 10 mg in perennial allergic rhinitis: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. J Asthma Allerg 2011; 4: 27-35.
4. Molina M, et al. Rupatadine 10 mg in adolescent and adult symptom relief of perennial allergic rhinitis. Therapy 2010; 7: 429-436.
5. Kowalski ML, et al. Rupatadine 10 and 20 mg are effective and safe in the treatment of perennial allergic rhinitis after 4 weeks of treatment: a randomized, double-blind, controlled trial with loratadine and placebo. Therapy 2009; 6: 417-423.
6. Martinez-Cócera C, et al. Rupatadine 10 mg and cetirizine 10 mg in seasonal allergic rhinitis: a randomized, double-blind parallel study. J Investig Allergol Clin Immunol 2005; 15: 22-29.
7. Saint-Martin F, et al. A randomized, double-blind, parallel-group study, comparing the efficacy and safety of rupatadine (20 and 10 mg), a new PAF and H1 receptor-specific histamine antagonist, to loratadine 10 mg in the treatment of seasonal allergic rhinitis. J Investig Allergol Clin Immunol 2004; 14: 34-40.
8. Guadaño EM, et al. Rupatadine 10 mg and ebastine 10 mg in seasonal allergic rhinitis: a comparison study. Allergy 2004; 59: 766-771.
9. Fantin S, et al. A 12-week placebo-controlled study of rupatadine 10 mg once daily compared with cetirizine 10 mg once daily, in the treatment of persistent allergic rhinitis. Allergy 2008; 63: 924-931.
10. Dubertret L, et al. Once-daily rupatadine improves the symptoms of chronic idiopathic urticaria: a randomized, double-blind, placebo-controlled study. Eur J Dermatol 2007; 17: 223-228.
11. Giménez-Arnau A, et al. Rupatadine in the treatment of chronic idiopathic urticaria: a double-blind, randomized, placebo-controlled multicentre study. Allergy 2007; 62: 539-546.

Auteurs

  • dr D. Bijl