Risico veneuze trombo-embolie bij anticonceptiepillen met cyproteron (Diane-35®)

In februari van dit jaar is de ’Pharmacovigilance Risk Assessment Committee’ (PRAC) van de European Medicines Agency (EMA) begonnen met een herbeoordeling van orale anticonceptiva die cyproteron 2 mg en ethinylestradiol 35 µg bevatten.1 Het gaat om Diane-35® en de generieke varianten hiervan die zijn geregistreerd voor anticonceptie en tevens voor de behandeling van acne vulgaris, overbeharing en een vette huid. De aanleiding hiervoor was het voornemen van de Franse registratieautoriteit om deze geneesmiddelen binnen drie maanden van de markt te halen, omdat analyse van al bekende gegevens had getoond dat deze middelen een verhoogd risico op trombose hebben. Europese regelgeving vereist dat, als in één lidstaat een middel dat in meerdere landen is geregistreerd uit de handel wordt genomen, er een Europees onderzoek dient te komen naar de balans van werkzaamheid en bijwerkingen. Eind mei van dit jaar zullen de conclusies van dat onderzoek bekend worden gemaakt, zo wordt verwacht. In dat onderzoek zullen ook andere gecombineerde orale anticonceptiva worden meegenomen.
Het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb heeft begin februari melding gemaakt van het overlijden van een jonge vrouw als gevolg van een longembolie, waarbij het gebruik van Diane-35® waarschijnlijk een rol heeft gespeeld.2 Bij het ter perse gaan van dit nummer werden inmiddels 11 sterfgevallen in verband gebracht met het middel.
Uit de berichtgeving zou kunnen worden opgemaakt dat er nieuwe gegevens bekend zijn geworden over het tromboserisico van anticonceptiepillen met cyproteron en ethinylestradiol. Dit is echter niet het geval. In Gebu 2009; 43: 105-106 is aangegeven dat uit observationeel onderzoek is gebleken dat dergelijke anticonceptiva gepaard gaan met een verhoogd relatief risico op veneuze trombose in vergelijking met de standaardanticonceptiepil met levonorgestrel en ethinylestradiol. Opgemerkt moet worden dat het absolute risico op trombose bij vrouwen die geen anticonceptiva gebruiken gering is en dat orale anticonceptiva dit risico weliswaar verhogen, maar dat ook het verhoogde absolute risico gering blijft. Anticonceptiva met cyproteron verhogen het risico echter extra. In de NHG-Standaard ’Anticonceptie’ wordt het gebruik van Diane-35® ontraden.3
In een systematisch literatuuroverzicht in de Cochranebibliotheek is in 2004 al vastgesteld dat alle orale combinatieanticonceptiva werkzaam zijn tegen acne.4 In een recent redactioneel in het British Medical Journal wordt er nog eens op gewezen dat er inmiddels voldoende informatie beschikbaar is voor clinici en registratieautoriteit om hun beslissingen op te baseren.5



1. http://www.cbg-meb.nl/CBG/nl/humane-geneesmiddelen/actueel/Herbeoordeling_Diane 35_en_generieken/default.htm.
2. http://www.cbg-meb.nl/CBG/nl/humane-geneesmiddelen/actueel/Vragen_en_meldingen_over_Diane-35/default.htm.
3. NHG-Standaard ’Anticonceptie’. Huisarts Wet 2011; 54: 652-676.
4. Arowojolu AO, et al. Combined oral contraceptive pills for treatment of acne. Cochrane Database Syst Rev 2012: CD004425.
5. Helmerhorst FM, et al. Is an EMA review on hormonal contraception and thrombosis needed [editorial]? BMJ 2013; 346: f1464.

Auteurs

  • dr D. Bijl