Restricties codeïnegebruik bij kinderen

Codeïne (merkloos) is een opioïde dat onder meer is geregistreerd voor de behandeling van lichte tot matige pijn, veelal als adjuvans toegevoegd aan paracetamol  (merkloos, Panadol®), acetylsalicylzuur(merkloos, Aspirine®) of carbasalaatcalcium(merkloos, Ascal®) voor volwassenen en kinderen. Voorts is het middel geregistreerd voor de behandeling van hoest bij kinderen van zes tot 12 jaar.
In oktober 2012 heeft het ’Pharmacovigilance Risk Assessment Committee’ (PRAC) van de European Medicines Agency (EMA) gemeld dat de toepassing van codeïne als postoperatieve pijnstiller in enkele gevallen gepaard ging met een fatale of levensbedreigende ademhalingsdepressie.1 In de meeste gevallen kwam deze bijwerking voor na chirurgische verwijdering van de tonsillen of adenoïden vanwege obstructieve slaapapneu. Naar aanleiding daarvan zijn de risico’s van het gebruik van codeïnebevattende geneesmiddelen opnieuw beoordeeld.
Inmiddels is die beoordeling in juni 2013 afgerond en is duidelijk geworden dat de kinderen waarbij ademhalingsdepressie ontstond na postoperatief codeïnegebruik zeer snelle metaboliseerders van codeïne waren.2 Bij deze kinderen wordt codeïne veel sneller in morfine omgezet dan gewoonlijk, hetgeen resulteert in hoge concentraties morfine in het bloed die toxische effecten, zoals ademhalingsdepressie, kunnen veroorzaken.
Teneinde de kans op ernstige bijwerkingen te beperken, heeft de PRAC een aantal adviezen opgesteld.2 Codeïnebevattende geneesmiddelen dienen alleen te worden gebruikt voor de behandeling van acuut ontstane matige pijn bij kinderen ouder dan 12 jaar, en alleen als die pijn niet kan worden verminderd door andere analgetica, zoals paracetamol of ibuprofen (merkloos, Brufen®). Codeïne dient niet te worden gebruikt door kinderen jonger dan 18 jaar waarbij de tonsillen of adenoïden worden verwijderd, omdat deze kinderen postoperatief al meer kans hebben op respiratoire problemen. Voorts wordt aan de productinformatie een waarschuwing toegevoegd codeïne niet te gebruiken bij kinderen met ademhalingsproblemen.2
Aanvullend heeft de PRAC geadviseerd geen codeïne voor te schrijven aan volwassenen waarvan (uit in het verleden verricht laboratoriumonderzoek) bekend is dat ze zeer snelle metaboliseerders van codeïne zijn, en ook niet aan vrouwen die borstvoeding geven omdat codeïne via de moedermelk kan overgaan naar het kind.2
Aan het bericht van de EMA ging in maart 2013 een bericht van de Amerikaanse registratieautoriteit Food and Drug Administration (FDA) vooraf die in augustus 2012 meldingen had ontvangen over ademhalingsdepressie bij kinderen die waren geopereerd aan hun tonsillen of adenoïden.3 De FDA heeft aangegeven dat het moeilijk is kinderen te herkennen die snelle metaboliseerders van codeïne zijn. Het onderzoeken op varianten van CYP2D6 die verantwoordelijk kunnen zijn voor snelle omzetting van codeïne in het lichaam, wordt niet aanbevolen omdat ook kinderen zonder deze varianten codeïne snel kunnen metaboliseren.3

Plaatsbepaling

Voor de praktijk wordt aanbevolen om codeïne bij kinderen in het geheel niet meer voor te schrijven. Zo mogelijk dient voor pijnbestrijding bij kinderen uitsluitend paracetamol te worden gebruikt en het gebruik van ibuprofen moet zo mogelijk worden vermeden vanwege het risico op bijwerkingen.


1. Aanbevelingen en nieuws PRAC-juni 2013 [document op het internet]. College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG). Via: http://www.cbg-meb.nl/CBG/nl/humane-geneesmiddelen/actueel/Aanbevelingen-en-nieuws-PRAC-juni-2013/default.htm.
2. PRAC recommends restricting the use of codeine when used for pain relief in children [document op het internet]. European medicines Agency (EMA). Via: http://www.ema.europa.eu/docs/en_GB/document_library/Referrals_document/Codeine_containing_medicinal_products/Recommendation_provided_by_Pharmacovigilance_Risk_Assessment_Committee/WC500144445.pdf.
3. Kuehn BM. FDA: no codeine after tonsillectomy for children. JAMA 2013; 309: 1100.

Auteurs

  • dr D. Bijl