Orlistat (Xenical®) reclame voor receptgeneesmiddelen

De firma Roche brengt sinds 1998 de lipaseremmer orlistat (Xenical®) in de handel. Het middel, dat als een hulpmiddel bij een te volgen dieet moet worden gezien, heeft slechts een geringe effectiviteit vergeleken met placebo, en vertoont daarbij frequent gastro-intestinale bijwerkingen (Gebu 1999; 33: 17-18). Het product is, zelfs vóór de introductie op de Nederlandse markt, uitgebreid in het nieuws geweest, zodat artsen werden geconfronteerd met vragen van patiënten voordat het product beschikbaar was. Men tracht hiermee de patiënt in de spreekkamer als artsenbezoeker te laten functioneren! Ook na de introductie werden reclameachtige stukjes gepubliceerd in landelijke en regionale bladen en werd er een website op Internet geplaatst.1 Deze website, afkomstig van Roche, bevat informatie voor de hulpverleners in de gezondheidszorg en voor de consument.
Health Action International (HAI), een vereniging van consumenten-, patiënten- en gezondheidsorganisaties, heeft onlangs de Inspectie voor de Gezondheidszorg geattendeerd op deze 'Direct To Consumer'- reclame. Zoals bekend, is volgens een richtlijn van de EEG (92/28/EEC), reclame voor receptgeneesmiddelen gericht op de patiënt, in Nederland en in Europa niet toegestaan. De Inspectie voor de Gezondheidszorg heeft de klacht gegrond bevonden. Er is sprake geweest van zogenoemde advertorials in regionale huis-aan-huis-bladen. De wervende teksten waren niet als advertentie herkenbaar en zijn niet alleen strijdig met het reclamebesluit omdat het reclame voor receptplichtige geneesmiddelen richting publiek betreft, maar ook omdat het strijdig is met de algemene regel dat reclame als zodanig herkenbaar moet zijn. Ook is de website voor publiek gesloten vanwege reclameactiviteit en moeten de brochures van Xenical® worden teruggehaald van de markt. Overigens overweegt de inspectie een website voor receptplichtige geneesmiddelen toe te staan, mits de fabrikant zich houdt aan de toegestane informatie voor het publiek, zoals deze in de bijsluiter, de 'Summary of Product Characteristics' (SPC) en de European Assessment Report (EPAR) is opgenomen. Dit is conform het beleid, zoals eerder door de Europese commissie is vastgesteld.2 De inspectie zal in overleg met partijen beoordelen of er een oplossing is die zowel recht doet aan de ontwikkeling om de patiënten niet te betuttelen in hun recht op informatievoorziening, als aan de eis om binnen het Reclamebesluit te blijven.

'Direct To Consumer'-reclame voor geneesmiddelen is in strijd met de Europese wetgeving en verstoort het proces van optimale therapiekeuze door de arts in samenspraak met de patiënt. In voorkomende gevallen is het zinvol de Inspectie voor de Gezondheidszorg te wijzen op de reclame-uiting. In sommige gevallen (zoals in dit geval bij Roche) kan de Inspectie op grond van haar bevoegdheden aanwijzingen vinden dat de fabrikant de hand heeft gehad in de bespreking van een geneesmiddel in een damesblad, een artikel in een huis-aan-huisblad of een opname van een opvallende geneesmiddelenverpakking in een veelbekeken televisieprogramma.
In de VS en diverse andere landen is reclame voor receptgeneesmiddelen wel toegestaan. Voorwaarde hiervoor is dat de farmaceutische industrie naast de claims met betrekking tot de werking ook de belangrijkste risico’s van het gebruik in de reclame-uiting noemt.3 Voor een ieder die wel eens een Amerikaanse krant openslaat, is te zien waar dit toe kan leiden.


1. http://www.xenical.nl.
2. Scrip, nr. 2432, 28 april 1999, pag. 7.
3. Blurring the boundaries, New trends in drug promotion, 1998 (Uitg. HAI-Europe, tel. 020-6833684).