Morning-afterpil met alleen progestageen

Hormonale interceptie na een onbeschermde coïtus werkt via remming van de ovulatie of door preventie van de implantatie. De gebruikelijke Yuzpe-methode behelst het zo spoedig mogelijk toedienen van een oestrogeen in combinatie met een progestageen, zoals ethinylestradiol 100 µg en levonorgestrel 500 µg, met een herhaling 12 uur later. Deze behandeling veroorzaakt in ongeveer de helft van de gevallen misselijkheid of braken, waardoor een extra dosis nodig is, en is gecontraïndiceerd bij vrouwen met arteriële of veneuze trombose in de anamnese. Een WHO-werkgroep heeft in een gerandomiseerd, dubbelblind onderzoek in 21 centra over de wereld deze combinatiebehandeling vergeleken met alleen levonorgestrel 750 µg, eveneens met een herhaling na 12 uur.1 2 Het betrof 1.998 vrouwen met een regelmatige cyclus, die binnen 72 uur na een onbeschermde coïtus om een morning-afterpil hadden gevraagd. Van 43 vrouwen bleek het resultaat niet te achterhalen. Bij de overige vrouwen bleek de frequentie van zwangerschap 1,1% (11/976) in de levonorgestrelgroep te zijn en 3,2% (31/979) in de combinatiegroep. Men vergeleek deze resultaten vervolgens met de berekende kans op zwangerschap na een eenmalige onbeschermde coïtus, waarbij het berekende tijdstip van de ovulatie in aanmerking werd genomen. Met levonorgestrel werd dan 85% (BI=74-93%) en met de standaardkuur 57% (BI=39-71%) van de zwangerschappen voorkomen. Misselijkheid en braken kwamen significant minder frequent voor met levonorgestrel (resp. 23% en 6%) dan met de combinatie (51% en 19%). Het is aannemelijk dat men de morning-afterpil zo spoedig mogelijk na een onbeschermde coïtus moet innemen en uit dit prospectieve onderzoek kwam dat duidelijk naar voren. Indien binnen 24 uur na de coïtus was begonnen, bedroeg de zwangerschapsfrequentie met levonorgestrel 0,4% en met de combinatie 2,0%. Bij starten tussen 25 en 48 uur erna was dat 1,2% en 4,1%, en bij 49 tot 72 uur erna 2,7% en 4,7%.1

Uit dit onderzoek blijkt dat hormonale interceptie met alleen levonorgestrel te verkiezen is boven de thans gebruikelijke combinatie morning-afterpil. Er is een kleiner risico van zwangerschap, de bijwerkingen zijn geringer en contra-indicaties zijn vrijwel afwezig. Het zou daarom goed zijn, zeker indien de resultaten van dit onderzoek kunnen worden bevestigd door een tweede, als er tabletten met levonorgestrel 750 µg in de handel zouden worden gebracht.



1. WHO-Task force on postovulatory methods of fertility regulation. Randomised controlled trial of levonorgestrel versus the Yuzpe regimen of combined oral contraceptives for emergency contraception. Lancet 1998; 352: 428-433.
2. Guillebaud J. Time for emergency contraception with levonorgestrel alone. Lancet 1998; 352: 416-417.