Indacaterol

In deze rubriek worden geneesmiddelen besproken, kort nadat ze in de handel zijn gebracht, of als er sprake is van een uitbreiding van de indicatie. De plaatsbepaling kan meestal slechts voorlopig zijn, omdat nog relatief weinig bekend is over de veiligheid en effectiviteit. Wanneer nieuwe gegevens daartoe aanleiding geven, komen wij op de eerste bespreking terug. In Gebu 2010; 45: 80-84 is de betekenis van de pilwaarderingen nader toegelicht.
De prijzen zijn berekend aan de hand van de G-Standaard van de Z-Index van januari 2011, vergoedingsprijzen excl. BTW (€), tenzij anders wordt vermeld.

 


 

Indacaterol
Onbrez® (Novartis)
inhalatiecapsules 150 µg, 300 µg
onderhoudsbehandeling COPD

Indacaterol is geregistreerd voor de ’onderhoudsbehandeling van luchtwegobstructies bij volwassenen met chronisch obstructieve longziekte (COPD).1 De aanbevolen dosering bedraagt 1 dd 150 µg en de maximale dosering is 1 dd 300 µg.

Werkingsmechanisme. Indacaterol behoort tot de groep van de langwerkende β2-sympathicomimetica, waartoe ook formoterol (merkloos, Atimos®, Foradil®, Oxis®) en salmeterol (Serevent®) behoren. Het is een partiële agonist van β2-adrenerge receptoren en het stimuleert de omzetting van adenosinetrifosfaat (ATP) naar cyclisch adenosinemonofosfaat (cAMP). cAMP geeft relaxatie van bronchiale gladde spieren.2

Klinisch onderzoek. De beoordeling van de werkzaamheid van indacaterol ten behoeve van de registratie door de European Medicines Agency (EMA) is gebaseerd op vier klinische vergelijkende onderzoeken die ten tijde van de registratie nog niet waren gepubliceerd in een tijdschrift met een peer-reviewsysteem. Inmiddels zijn er twee van deze vier gerandomiseerde dubbelblinde vergelijkende onderzoeken met langwerkende β2-sympathicomimetica gepubliceerd.3 4 In het ene onderzoek is bij 1.732 patiënten met matig-ernstige (geforceerd expiratoire volume in één seconde (FEV1) 30-80% van de voorspelde waarde) COPD de werkzaamheid van indacaterol (1 dd 300 mg of 600 mg) vergeleken met formoterol (2 dd 12 mg) en met placebo.3 De primaire uitkomstmaat na 12 weken was het FEV1 gemeten 24 uur na de laatste toediening. Een verschil van 120 ml wordt als een klinisch relevant verschil gezien. De resultaten toonden dat indacaterol de FEV1 met gemiddeld 170 ml verhoogde in vergelijking met placebo en met 100 ml in vergelijking met formoterol. Beide verschillen waren statistisch significant en bleven gehandhaafd tot het einde van het onderzoek na 52 weken. Voorts waren er significante verschillen in vergelijking met formoterol op een aantal secundaire uitkomstmaten, zoals het percentage exacerbaties en het aantal dagen met slechte controle van de COPD.3
In het tweede onderzoek werden 1.002 patiënten met matig-ernstige COPD gerandomiseerd naar een behandeling met indacaterol (1 dd 150 µg), salmeterol (2 dd 50 µg) of naar placebo.4 De primaire uitkomstmaat na 12 weken was het FEV1 gemeten 24 uur na de laatste toediening. Het onderzoek duurde 26 weken. De resultaten toonden dat indacaterol de FEV1 met gemiddeld 170 ml verbeterde in vergelijking met placebo en met 60 ml in vergelijking met salmeterol, beide significante verschillen. Ook hier waren er significante verschillen op enkele secundaire uitkomstmaten van indacaterol in vergelijking met salmeterol.4

Bijwerkingen. Op het moment van registratie was geen klinisch onderzoek gepubliceerd over de bijwerkingen van indacaterol. De productinformatie vermeldt dat het vaakst voorkomen nasofaryngitis (9%), hoest (7%), infectie van de bovenste luchtwegen (6%) en hoofdpijn (5%).1 In de inmiddels gepubliceerde onderzoeken worden voor een aantal bijwerkingen wat hogere percentages vermeld.3 4
Voorts kunnen bij gebruik van een β2-sympathicomimeticum andere hinderlijke bijwerkingen optreden, zoals tremor van handen en vingers, perifere vaatverwijding, stijging van de hartfrequentie en hypokaliëmie (Gebu 2008; 42: 113). Dit kan van belang zijn voor patiënten met een ernstige hartaandoening  (Gebu 2008; 42: 113).

Contra-indicaties en interacties. De productinformatie vermeldt behoudens overgevoeligheid voor het werkzame bestanddeel of één van de hulpstoffen geen specifieke contra-indicaties.1 In de productinformatie wordt aangegeven dat voorzichtigheid moet worden betracht bij patiënten met hypertensie en manifeste diabetes mellitus,1 maar in de praktijk is dit niet relevant.
Wat betreft interacties geldt dat gelijktijdige toediening van andere sympathicomimetica de bijwerkingen kan versterken. Gelijktijdige toediening van geneesmiddelen die de serumkaliumconcentratie verlagen, kan het mogelijke hypokaliëmische effect van β2-sympathicomimetica versterken.1 2

Gebruik tijdens zwangerschap en borstvoeding. Indacaterol kan vanwege een relaxerend effect op de gladde spieren van de baarmoeder de bevalling remmen.1 Het is niet bekend of indacaterol of zijn metabolieten worden uitgescheiden in de moedermelk. Op theoretische gronden kan daarom, volgens de productinformatie, een risico voor het kind dat borstvoeding krijgt niet worden uitgesloten.1 Er zijn echter geen bewijzen dat dit een reëel risico is.

 

Plaatsbepaling

Uit de twee ten behoeve van de registratie, in peer-reviewedtijdschriften gepubliceerde onderzoeken met indacaterol blijken weliswaar statistisch significante verschillen in het verbeteren van de FEV1 bij patiënten met COPD in vergelijking met formoterol en salmeterol, maar deze verschillen zijn niet klinisch relevant. Het primaire eindpunt in deze twee onderzoeken werd namelijk bepaald na een buitengewoon korte onderzoeksperiode van 12 weken. Alleen in het vergelijkende onderzoek met salmeterol is de aanbevolen dosering gebruikt. Er kan derhalve worden vastgesteld dat in de twee gepubliceerde registratieonderzoeken er geen verschil is in werkzaamheid tussen indacaterol, formoterol en salmeterol. Ook is er geen verschil in bijwerkingen, maar daarbij moet worden aangetekend dat de ervaring met indacaterol in vergelijking met de andere middelen beperkter is. Voorts zijn er geen onderzoeken met harde eindpunten gepubliceerd.

 

* Defined Daily Dose (DDD). ** Inhalatiepoeder of -capsules. *** Diskus.
$ Prijs is afhankelijk van de toedieningsvorm.


1. Productinformatie indacaterol (OnbrezÒ) [internet]. Via: www.ema-europa.eu, human medicines, EPAR’s.
2. CFH-rapport indacaterol (OnbrezÒ) [internet]. Via: www.cvz.nl, CFH-rapporten.
3. Dahl R, et al. Efficacy of a new once-daily long-acting inhaled β2-agonist indacaterol versus twice-daily formoterol in COPD. Thorax 2010; 65: 473-479.
4. Kornmann O, et al. Once-daily indacaterol vs twice-daily salmeterol for COPD: a placebo-controlled comparison. Eur Respir J 2010: Aug 6 epub.

Auteurs

  • dr D. Bijl