Huidreacties bij orale ijzerzouten

Orale ijzerzouten zijn geïndiceerd voor de behandeling van ferriprieve anemie. Als belangrijkste dosisafhankelijke bijwerkingen worden maag-darmklachten, zoals misselijkheid, maagpijn, obstipatie en diarree, genoemd (Gebu 2009; 43: 13-18).1 Bij intraveneuze en intramusculaire toediening van ijzerzouten zijn fototoxiciteit en veranderingen in huidpigmentatie beschreven.2 Deze verschijnselen kunnen ook optreden bij ijzerstapelingsziekten. Huidreacties bij oraal ingenomen ijzerzouten zijn zeldzaam en slechts een enkele maal beschreven in de literatuur (Gebu 2009; 43: 16). Het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb ontvangt echter met enige regelmaat meldingen van huidklachten bij oraal gebruik van deze middelen.

Meldingen.
Lareb ontving in de periode vanaf 1987 in totaal 26 meldingen van huidreacties bij gebruikers van orale ijzerzouten. Ferrofumaraat en ferrosulfaat waren beide twaalf maal genoemd als verdacht geneesmiddel. Ferrogluconaat was twee maal verdacht. De meeste bijwerkingen lijken te passen bij overgevoeligheidsreacties of fototoxiciteit. Erytheem werd tien maal gemeld, geïsoleerde jeuk, eczeem en urticaria elk driemaal. Andersoortige reacties waren acne, waarvan Lareb drie meldingen ontving, en haaruitval dat overigens ook een uiting kan zijn van de anemie. In 24 gevallen traden de verschijnselen uren tot dagen na het eerste gebruik van een ijzerzout op. Driemaal trad opnieuw een reactie op na herstart van het orale ijzerpreparaat. Alle reacties traden op bij volwassenen bij het gebruik van normale doseringen.

Literatuur.
In de internationale literatuur zijn enkele publicaties verschenen waarin huidverschijnselen bij gebruikers van ijzerzouten worden beschreven.3-5 In een casuïstische mededeling wordt een gegeneraliseerde erythemateuze maculopapulaire reactie beschreven die bij het gebruik van verschillende ijzerpreparaten optrad. Deze reactie werd bevestigd bij placebogecontroleerde toediening van ijzer.3 Verder is een geval van een gegeneraliseerd pustuleus beeld beschreven dat twee weken na de start van ijzersuppletie optrad.4 Ook is een casus beschreven van erytheem en lichenificatie op basis van fototoxiciteit.5
Bij een urticarieel beeld bij gebruikers van Fero-gradumet® kan ook worden gedacht aan een allergie voor een van de hulpstoffen, zoals E110 ofwel zonnegeel. Deze stof kan aanleiding geven tot histamineafgifte. Vooral mensen met een salicylaatallergie lopen risico, aangezien er een kruisovergevoeligheid met deze middelen bestaat.6

Conclusie. In de productinformatie van de verschillende ijzerzouten is op dit moment nog geen informatie opgenomen over huidreacties bij deze middelen. Toch worden deze jaarlijks bij Lareb gemeld. Het is daarom goed bedacht te zijn op deze mogelijke bijwerking bij gebruikers van ijzerzouten.



1. Productinformatie ferrofumaraat, via: www.cbg-meb.nl, geneesmiddelen-informatiebank (geraadpleegd 28-08-2009).
2. Fishbane S, et al. The safety of intravenous iron dextran in hemodialysis patients. Am J Kidney Dis 1996; 28: 529-534.
3. Ortega N, et al. Oral iron cutaneous adverse reaction and successful desensitization. Ann Allergy Asthma Immunol 2000; 84: 43-45.
4. Ito A, et al. Pustular drug eruption induced by ferrous fumarate. Dermatology 1996; 192: 294-295.
5. Kawada A, et al. Photosensitivity due to sodium ferrous citrate. Contact Dermatitis 1996; 34: 77.
6. Food Info, Wageningen University. http://www.food-info.net/uk/e/e110.htm.

Auteurs

  • Lareb