Gouden Pil 1998 van Prescrire voor indinavir (Crixivan®)

Ons Franse zusterblad Prescrire heeft de Gouden Pil 1998 uitgereikt voor het op de markt brengen van de proteaseremmer indinavir (Gebu 1996; 30: 143-144).1 De prijs wordt jaarlijks toegekend voor de introductie van een nieuw geneesmiddel of een nieuwe indicatie, die in therapeutische zin werkelijk een stap vooruit betekent. Weliswaar is indinavir reeds enige jaren beschikbaar, maar pas afgelopen jaar werd door diverse goed opgezette onderzoeken op harde eindpunten bevestigd dat de proteaseremmers bij de behandeling van HIV-infecties een belangrijke gezondheidswinst opleveren. Naar het oordeel van Prescrire is indinavir daarbinnen het middel van eerste keuze.
De eerste eervolle vermelding werd uitgereikt voor de introductie van cysteamine (Cystagon®) bij de behandeling van nefropathische cystinose, een zeer zeldzame aandoening waarvoor het de enige specifieke therapie vormt. Mits vroeg ingezet, verbetert het middel de prognose van bepaalde kinderen met cystinose onder handhaving van de groeicurve en vertraging van de ontwikkeling naar nierinsufficiëntie. De tweede eervolle vermelding betrof het veelbesproken sildenafil (Viagra®). Als oraal toepasbaar middel vormt het een belangrijk hulpmiddel voor bepaalde patiënten met erectieproblemen. Tegelijkertijd is ook duidelijk dat het gebruik ervan gevaarlijk kan zijn bij patiënten met cardiovasculaire risicofactoren of gebruikers van vaatverwijdende middelen. Verder kan het risico van het uit de hand lopen van het gebruik uitsluitend voor een verhoopte verbetering van de seksuele prestaties niet worden uitgesloten. Prescrire pleit daarom voor het nauwgezet volgen van de consumptie en de bijwerkingen van sildenafil. Overigens kreeg de firma Pfizer vanwege sildenafil als waarschuwing ook een 'rode lantaarn' uitgereikt. Dit gebeurde in verband met het in gebreke blijven om vóór de introductiedatum wetenschappelijke informatie te verstrekken, terwijl de populaire media vol stonden met berichten. Hetzelfde was in ons land het geval.
Ook genomineerd voor de verkiezing van de Gouden Pil waren: pamidroninezuur voor de palliatieve behandeling van maligne osteolyse, naloxon voor morfine-intoxicaties bij pasgeborenen, een digoxinepreparaat voor dosisaanpassing bij ouderen en personen met nierinsufficiëntie, nelfinavir en saquinavir als onderdeel van een tripeltherapie bij HIV-infecties, liposomaal doxorubicine voor de behandeling van Karposi-sarcoom, modafinil voor de behandeling van narcolepsie, en thalidomide voor de therapie van ernstige vormen van aften.
Tenslotte moest worden vastgesteld dat er helaas in 1998 weer veel 'niets nieuws' op de markt kwam. Aldus beoordeelde Prescrire namelijk 79% van de 243 besproken nieuwe middelen of indicaties.2 Voorts werd 0,8% (cystagon en sildenafil) gezien als 'interessant', 7% als 'zit iets in', 9% als 'eventueel nuttig', 2% als 'slecht', terwijl bij 2% geen oordeel mogelijk was.

Het afgelopen jaar bracht ook in Frankrijk enkele interessante nieuwe geneesmiddelen die voor sommige patiënten een wezenlijke stap vooruit betekenen. Het grootste gedeelte bracht echter niets nieuws, zodat de 'me too'-stroom volop op gang bleef.



1. Palmarès 1998. La Revue Prescrire 1999; 19: 82-83.
2. L'annee 1998 des médicaments, la pagaille des copies. La Revue Prescrire 1999; 19: 53-55.