Entacapon (Comtan®), ziekte van Parkinson

In deze rubriek worden nieuwe geneesmiddelen besproken, kort nadat ze in de handel zijn gebracht. Van sommige producten kan de plaatsbepaling slechts voorlopig zijn omdat nog relatief weinig bekend is over de veiligheid en effectiviteit. Toch menen we dat een vroeg commentaar van belang kan zijn voor de praktijk. Wanneer na verloop van tijd nieuwe gegevens daartoe aanleiding geven komen we op de eerste bespreking terug.
De prijzen zijn berekend aan de hand van de KNMP-taxe van juni 1999, inkoopprijzen excl. BTW, tenzij anders aangegeven.

Entacapon
Comtan® (Novartis Pharma BV)
Tablet 200 mg

ziekte van Parkinson

Entacapon is de tweede geïntroduceerde reversibele remmer van het enzym catechol-O-methyltransferase (COMT). De eerste, tolcapon, is inmiddels wegens ernstige, soms fatale leverfunc-tiestoornissen uit de handel genomen (Gebu 1998; 32: 95-96 en 143). Entacapon en tolcapon zijn chemisch en farmacologisch sterk verwant.
De werking berust op een vermindering van de afbraak van levodopa, voornamelijk in de perifere weefsels. Hierdoor neemt de hoeveelheid levodopa die beschikbaar is voor de hersenen toe en wordt de duur van de werking verlengd. Entacapon is als 'aanvulling op standaardpreparaten met levodopa/benserazide of levodopa/carbidopa' geregistreerd bij patiënten 'met de ziekte van Parkinson en 'end-of-dose' motorische fluctuaties, die niet gestabiliseerd kunnen worden met deze combinaties'.1
Er zijn geen onderzoeken gepubliceerd waarin entacapon is vergeleken met andere anti-Parkinsonmiddelen. Wel zijn er drie gerandomiseerde, dubbelblinde onderzoeken waarin het middel is vergeleken met placebo.2-4 Het eerste onderzoek betrof slechts 26 Parkinson-patiënten met motorische fluctuaties.2 Entacapon 200 mg per keer, tegelijk gegeven met elke toediening van levodopa (max. 10 dd) gedurende acht weken verlengde de periode van motorische mobiliteit significant met gemiddeld 34 minuten ten opzichte van placebo. De gemiddelde totale dagelijkse dosis levodopa kon worden teruggebracht met 16%.2 In het tweede onderzoek bij 205 Parkinson-patiënten met motorische fluctuaties, nam door de toevoeging van entacapon 200 mg aan elke dosis levodopa/carbidopa gedurende zes maanden de periode van motorische mobiliteit met 4,5% toe ten opzichte van placebo.3 Bij een subgroepanalyse bleek deze verlenging alleen significant te zijn voor een kleine groep patiënten met ernstige symptomen. De besparing op de dagelijkse levodopadosis was wel significant en bedroeg gemiddeld 12%.3 In het derde onderzoek bij 171 Parkinson-patiënten bleek de periode van motorische mobiliteit gedurende zes maanden significant toe te nemen met 1,3 uur.4 De besparing op de dagelijkse levodopadosis was gemiddeld 100 mg/dag ten opzichte van placebo.4 In beide laatste onderzoeken werd een overeenkomstige afname van de periode van immobiliteit vastgesteld van 18 resp. 24%. In deze onderzoeken was het gebruik van levodopapreparaten met vertraagde afgifte niet toegestaan. De werkzaamheid van entacapon is daarbij niet vastgesteld.
De bijwerkingen lijken op die van tolcapon. Dyskinesie, misselijkheid, buikpijn en diarree komen het meest voor.1 De dyskinesie hangt samen met het verhoogde aanbod van levodopa en is door verlaging van de dosis levodopa te verminderen. Bij een gebruik langer dan 6 maanden is bij 1,5% van de patiënten een klinisch significante afname van het hemoglobinegehalte vastgesteld. Zelden werd een klinisch significante toename van de leverenzymen gemeld. De onderzoeken waarop de registratie van dit middel berust, omvatten echter te weinig patiënten om een ernstige leverbeschadiging op het spoor te kunnen komen in een frequentie die heeft geleid tot het uit de handel nemen van tolcapon. Voor zover er thans gegevens zijn, zijn er geen aanwijzingen voor hepatotoxiciteit.5
Evenals tolcapon kan entacapon interfereren met andere geneesmiddelen met een catecholaminestructuur die via het COMT worden gemetaboliseerd. Het abrupt staken van dopaminerge medicatie zou aanleiding kunnen geven tot het maligne neurolepticasyndroom, rabdomyolyse en hyperthermie, maar tot nu toe is dit niet gemeld.1

 

Plaatsbepaling

Vergelijkend onderzoek van entacapon met andere middelen, die de effectiviteit van levodopa beïnvloeden, ontbreekt. Het effect bij de veel gebruikte levodopapreparaten met vertraagde afgifte is niet bekend en deze toepassing is niet geregistreerd. Entacapon is een reservemiddel voor een specifieke patiëntengroep met motorische fluctuaties aan het einde van het doseringsinterval.

 

 


 


1. CPMP. EPAR Comtan, Londen, Rev.1, 22 september 1998. http://www.eudra.org/emea.html.
2. Ruottinen HM et al. J Neurol Neurosurg Psychiatry 1996; 60: 36-40.
3. Parkinson Study Group. Ann Neurol 1997; 42: 747-755.
4. Rinne UK et al. Neurology 1998; 51: 1309-1314.
5. CPMP. Update of product information Comtan. Londen, 23 november 1998. http://www.eudra.org/emea.html.