Doe-het-zelf-tests

Aansluitend bij de wens van velen om de regie over ziekte en gezondheid zoveel mogelijk in eigen hand te houden, introduceren fabrikanten steeds nieuwe instrumenten voor zelfonderzoek. Naast de vanouds bekende zwangerschapstest, kan men nu ook zelf de bloeddruk meten, het cholesterolgehalte bepalen, de eisprong vastleggen, de kwaliteit van het zaad meten en een blaasontsteking vaststellen.
De nieuwe zwangerschapstests zouden de zwangerschap reeds na één dag overtijd kunnen vaststellen. De vrouw kan daarmee echter beter wachten tot zij twee weken overtijd is. Het komt immers vrij vaak voor dat een zwangerschap snel na de bevruchting wordt afgebroken, zonder dat de vrouw er iets van merkt. Na de spontane abortus duurt het enkele dagen voordat alle HCG uit het lichaam is verdwenen, en tijdens deze periode geeft de test dus vals-positieve uitslagen.
De ovulatietest, die door middel van een teststrook de LH-piek in de urine aantoont, is aanzienlijk duurder dan het meten van de basale lichaamstemperatuur. Omdat de vrouw vaak meerdere malen per cyclus zal moeten testen en er bovendien anovulatoire cycli kunnen voorkomen, zal een verpakking van vijf tests, die ongeveer fl. 60,- kost, zelden genoeg zijn.
De spermatest voor de doe-het-zelver meet slechts de hoeveelheid zaadcellen in het ejaculaat. Over de kwaliteit ervan (morfologie, beweeglijkheid) worden geen gegevens verkregen. Voorts is de uitvoering van de test vrij ingewikkeld.
Voor het bepalen van het cholesterol geldt, evenals voor het meten van de bloeddruk, dat dit steeds een momentopname betreft. De betrouwbaarheid van het instrument daargelaten, geven alleen herhaalde metingen een juist beeld van de situatie. Beide methoden kunnen bij benadering aangeven of de streefwaarden van een ingestelde behandeling worden bereikt. Het vaststellen of er bij de betrokkene een afwijking aanwezig is, dus het stellen van de diagnose, kan echter het beste in overleg met een arts plaatsvinden omdat daarbij het gehele risicoprofiel in de beschouwing dient te worden betrokken.
Met een teststrook die reageert op het aantal leukocyten in de urine, kan iedereen zelf een urineweginfectie aantonen. Dat de voorspellende waarde van een dergelijke test samenhangt met de aanwezigheid van klachten en de aard daarvan staat buiten kijf, maar of een leek deze wetenschap kan meewegen, is de vraag. Hopelijk heeft de consument die de test koopt (een verpakking van 50 teststrips kost fl. 42,40 en is 6 maanden houdbaar), deze niet volledig nodig.

Doe-het-zelf-tests hebben iets paradoxaals. Het gebruik ervan verhoogt de zelfstandigheid van de patiënt, maar geeft naast meer zekerheid ook meer schijnzekerheid. Het nettoresultaat is dat de arts vaak alsnog wordt geconsulteerd waardoor de totale kosten hoger uitvallen.