Docetaxel (Taxotere®), cytostaticum

In deze rubriek worden nieuwe geneesmiddelen besproken, kort nadat ze in de handel zijn gebracht. Van sommige produkten kan de plaatsbepaling slechts voorlopig zijn omdat nog relatief weinig bekend is over de veiligheid en effectiviteit. Toch menen we dat een vroeg commentaar van belang kan zijn voor de praktijk. Wanneer na verloop van tijd nieuwe gegevens daartoe aanleiding geven komen we op de eerste bespreking terug.
De prijzen zijn berekend aan de hand van de KNMP-taxe van mei 1996, inkoopprijzen excl. BTW, tenzij anders aangegeven.

Docetaxel
Taxotere® (Rhône-Poulenc Rorer BV)
Concentraat voor infusievloeistof

cytostaticum

Docetaxel is na paclitaxel (Taxol®) (Gebu 1994; 28: 4) het tweede cytostaticum uit de groep van de taxanen. Het wordt geïsoleerd uit de naalden van de Europese Taxus baccata. Het werkingsmechanisme is vergelijkbaar met dat van paclitaxel. Het celdodende effect wordt toegeschreven aan remming van de mitose door een invloed op de microtubuli. Beide middelen bevorderen de samenvoeging van microtubuli uit tubulinedimeren, stabiliseren microtubuli door preventie van de depolymerisatie en induceren de vorming van abnormale bundels microtubuli. Dit leidt tot een opeenhoping van stabiele microtubuli in de cel en uiteindelijk tot celdood.
De gegevens over docetaxel als eerste behandeling bij het mammacarcinoom zijn nog beperkt. Het is dan ook geregistreerd voor 'de behandeling van patiënten met lokaal gevorderd of gemetastaseerd borstcarcinoom a) die resistent zijn of recidieven hebben na een cytostatica therapie. b) bij wie recidieven optreden tijdens adjuvante cytostatica therapie. De cytostatica therapie dient een anthracycline te hebben bevat. Het gebruik van docetaxel dient beperkt te worden tot ziekenhuisafdelingen die gespecialiseerd zijn in het toedienen van cytotoxische chemotherapie en het dient alleen te worden toegediend onder de supervisie van een gekwalificeerd oncoloog.' Paclitaxel heeft een vergelijkbare indicatie, maar is daarnaast geregistreerd voor de behandeling van gemetastaseerd ovariumcarcinoom, wanneer de standaardtherapie met cis- of carboplatine heeft gefaald.
In drie kleine, ongepubliceerde onderzoeken werd bij gemiddeld 41% van de in totaal 134 patiënten die ongevoelig waren voor antracycline, met docetaxel 100 mg/m2 (als 1-uurs-infusie elke 3 weken) een remissie bereikt. Deze was echter zelden volledig. Pas wanneer de resultaten van klinische onderzoeken met harde eindpunten, zoals overleving, bekend zijn, kan een definitieve uitspraak over de waarde als secundaire therapie worden gedaan. Het is nog onduidelijk of de effectiviteit van docetaxel hoger is dan die van paclitaxel zolang vergelijkend onderzoek ontbreekt. Momenteel is onderzoek gaande naar de waarde van docetaxel bij diverse andere tumoren, waaronder ovariumcarcinoom, longcarcinoom en hoofd- en halstumoren.
De belangrijkste bijwerking van docetaxel is beenmergdepressie, in het bijzonder neutropenie. Met name vanaf een cumulatieve dosis van 400 mg/m2 stijgt het risico van vochtretentie, welke erg problematisch kan zijn. Het meest frequent komen voor totale alopecia (84%), mucositis, huidafwijkingen, moeheid, artralgie en myalgie. Een hinderlijke bijwerking vormen de nagelafwijkingen. Misselijkheid en braken staan niet op de voorgrond.
Een dag vóór tot en met vier dagen na de behandeling dient als co-medicatie oraal dexamethason 16 mg/dag te worden toegediend. Hiermee kan men de incidentie van de vochtretentie verlagen van gemiddeld 61% naar 43%, en het optreden van overgevoeligheidsreacties verminderen.

Docetaxel is een cytostaticum met een vergelijkbare werking als paclitaxel. Het is alleen geregistreerd voor antracycline-ongevoelig mammacarcinoom. In kleine onderzoeken werd een remissie bereikt bij 41% van de patiënten. Deze was echter zelden volledig. Het is nog onduidelijk of de effectiviteit van docetaxel hoger is dan die van paclitaxel zolang direct vergelijkend onderzoek en onderzoek op harde eindpunten ontbreekt. De aard van de bijwerkingen en de hoge prijs zijn ongeveer vergelijkbaar met die van paclitaxel.