Cranberry/lingonberrysap: minder recidiverende urineweginfecties

Ongeveer 60% van alle vrouwen krijgt tijdens hun leven een ongecompliceerde urineweginfectie.1 Ongeveer een derde van deze vrouwen ondervindt binnen één jaar een recidief.2 Van het gebruik van vacciniumbessen (bosbessen en cranberry's) en producten die Lactobacilli bevatten, wordt wel verondersteld dat zij via beïnvloeding van de darmflora leiden tot een vermindering van het aantal ongecompliceerde urineweginfecties. Het bewijs hiervoor is echter niet definitief geleverd (Gebu 1999; 33: 93-98). Recent zijn de resultaten gepubliceerd van een gerandomiseerd open gecontroleerd onderzoek naar het optreden van urineweginfecties tijdens het gebruik van cranberry/lingonberrysap of een Lactobacillus-drank.3
Methode
. Gedurende de jaren 1993-1997 werden 150 vrouwelijke studenten en stafleden van de universiteit van Oulu in Finland geselecteerd bij wie een urineweginfectie met Escherichia coli (>105 kolonievormende eenheden (cfu) per ml urine was vastgesteld. De deelnemers werden over drie groepen gerandomiseerd, te weten voor gebruik van cranberry/lingonberrysap 50 ml/dag gedurende 6 maanden, voor gebruik van 100 ml Lactobacillus GG-drank (4 x 1010 cfu/ml) 5 dagen/week gedurende 12 maanden, en een open controlegroep die geen interventie onderging. Het gebruik van cranberry/lingonberrysap was beperkt tot 6 maanden omdat de fabrikant de productie van het te gebruiken sap stopzette. Alle deelnemers werden gedurende 1 jaar gevolgd. Wanneer een deelnemer symptomen van een recidiverende urineweginfectie ondervond, werd urine voor een bacteriekweek ingeleverd. Er was sprake van een urineweginfectie wanneer in de urine >105 cfu/ml werd aangetroffen.
Resultaten. Gedurende de eerste zes maanden ondervonden 8 vrouwen (16%) in de cranberry/lingonberrygroep, 19 vrouwen (39%) in de Lactobacillus-groep en 18 vrouwen (36%) in de controlegroep ten minste één recidief. Na 1 jaar hadden resp. 12, 21 en 19 vrouwen een recidief gehad. Het totale aantal urineweginfecties gedurende 1 jaar bedroeg resp. 21, 39 en 38. In 80% van de gevallen was het oorzakelijk organisme E. coli. Er was geen verschil tussen de groepen wat de incidentie van E. coli-infecties betrof.
Na zes maanden gebruik van cranberry/lingonberrysap bedroeg de vermindering van het absolute recidiefrisico ten opzichte van de controlegroep 20% (95%BI=3-36%). Het aantal vrouwen dat moest worden behandeld om één recidief te voorkomen bedroeg daarmee 5 (95%BI=3-34). Behalve een enkele klacht over de bittere smaak van het cranberry/lingonberrysap werden geen bijwerkingen gemeld.
Conclusie onderzoekers. Dagelijks oraal gebruik van 50 ml cranberry/lingonberrysap vermindert het aantal recidiverende urineweginfecties significant. Gebruik van een Lactobacillus GG-drank had geen beschermend effect.

Plaatsbepaling

Dit rapport bevestigt een al langer vermoed positief effect van cranberrysap op het voorkomen van recidiverende urineweginfecties. Daarmee zou het gebruik van cranberrysap kunnen leiden tot een lager gebruik van antibiotica en chemotherapeutica. Voordat dit gebruik echter kan worden aangeraden, dient ter bevestiging van deze resultaten een gerandomiseerd dubbelblind onderzoek met een cranberryproduct dat tegenwoordig nog in de handel is, te worden uitgevoerd.


1. Foxman B, et al. Urinary tract infection: self-reported incidence and associated costs. Ann Epidemiol 2000; 10: 509-515.
2. Ikaheimo R, et al. Recurrence of urinary tract infection in a primary care setting: analysis of a 1-year follow-up of 179 women. Clin Infect Dis 1996; 22: 91-99.
3. Kontiokari T, et al. Randomised trial of cranberry-lingonberry juice and Lactobacillus GG drink for the prevention of urinary tract infections in women. BMJ 2001; 322: 1571-1573.