Clopidogrel (Plavix®), trombocytenaggregatieremmer

In deze rubriek worden nieuwe geneesmiddelen besproken, kort nadat ze in de handel zijn gebracht. Van sommige producten kan de plaatsbepaling slechts voorlopig zijn omdat nog relatief weinig bekend is over de veiligheid en effectiviteit. Toch menen we dat een vroeg commentaar van belang kan zijn voor de praktijk. Wanneer na verloop van tijd nieuwe gegevens daartoe aanleiding geven komen we op de eerste bespreking terug.
De prijzen zijn berekend aan de hand van de KNMP-taxe van december 1998, inkoopprijzen excl. BTW, tenzij anders aangegeven.

Clopidogrel
Plavix® (Sanofi BV)
Tablet 75 mg

trombocytenaggregatieremmer

Clopidogrel blokkeert specifiek de ADP-receptor van het bloedplaatje. Daardoor wordt de ADP-afhankelijke activatie van het GPllb-llla-complex, de belangrijkste receptor voor fibrinogeen op het bloedplaatjesoppervlak, geremd en daarmee de bloedplaatjesaggregatie. De wijziging van de ADP-receptor is irreversibel en de snelheid van het herstel van de normale bloedplaatjesfunctie komt overeen met die waarmee bloedplaatjes worden vernieuwd (± 7 dagen). Clopidogrel is geregistreerd voor de ’reductie van atherosclerotische complicaties (myocardinfarct, cerebrovasculair accident, sterfte ten gevolge van vaatlijden) bij patiënten met een symptomatische atherosclerotische aandoening in de voorgeschiedenis, gedefinieerd als een ischemisch cerebrovasculair accident (van 7 dagen tot minder dan 6 maanden tevoren), een myocardinfarct (van enkele dagen tot minder dan 35 dagen tevoren) of een vastgestelde perifere arteriële aandoening.'1
Clopidogrel 75 mg/dag is in een dubbelblind, gerandomiseerd onderzoek bij 19.185 patiënten met een atherotrombotische vaatziekte gedurende één tot drie jaar vergeleken met acetylsalicylzuur 325 mg/dag.2 Patiënten met overgevoeligheid voor acetylsalicylzuur in de anamnese of met bloedingen in het maag-darmkanaal waren uitgesloten van het onderzoek. Het gebruik van clopidogrel leidde in vergelijking met acetylsalicylzuur tot een kleine, significante daling van de jaarlijkse incidentie van nieuwe ischemische complicaties (herseninfarct, hartinfarct of sterfte door vaatlijden) van 5,8% naar 5,3%. Dit komt neer op een relatieve risicovermindering van 8,7% (95% BI: 0,3-16,5%). Dat betekent dat voor elke 100 patiënten die twee jaar worden behandeld, men bij 1 patiënt extra een nieuwe ischemische gebeurtenis kan voorkomen. Het beperkte voordeel van clopidogrel was voornamelijk gerelateerd aan patiënten met een perifere arteriële aandoening. Voor de subgroepen met een beroerte of een hartinfarct was er geen significant verschil. In de totale sterfte werd overigens evenmin een significant verschil gevonden tussen clopidogrel en acetylsalicylzuur (5,8% vs. 6,0%).
Een vergelijkbaar aantal patiënten in beide onderzoeksgroepen (12%) brak de behandeling af in verband met de bijwerkingen. De totale frequentie van ernstige bijwerkingen verschilde niet tussen de twee middelen. (Ernstige) huiduitslag en diarree traden bij clopidogrel significant vaker op. Stoornissen van het maag-darmkanaal, zoals misselijkheid en braken, (ernstige) bloedingen van het maag-darmkanaal en abnormale leverfunctiewaarden, traden daarentegen significant vaker op bij acetylsalicylzuur. Overigens werd acetylsalicylzuur in dit onderzoek in een hogere dosering (325 mg/dag) toegepast dan gebruikelijk is in ons land (tot 100 mg/dag), hetgeen aanleiding geeft tot meer bijwerkingen.2 Vanwege het ontbreken van gegevens, wordt het gebruik van clopidogrel tijdens zwangerschap en borstvoeding afgeraden.1

 

 

 

Plaatsbepaling

In één onderzoek leidde het gebruik van clopidogrel in vergelijking tot dat van acetylsalicylzuur bij patiënten met perifeer arterieel vaatlijden tot een kleine, significante daling van de incidentie van nieuwe atherotrombotische complicaties. Dat is echter niet aangetoond voor patiënten met een beroerte of een hartinfarct. De frequentie van ernstige bijwerkingen en het aantal patiënten dat in verband met de bijwerkingen de behandeling staakte, verschilde niet. Gezien het beperkte voordeel en de hoge kosten van clopidogrel, blijft acetylsalicylzuur bij alle indicaties eerste keus.

 

 

 


 


1. CPMP. EPAR Plavix. Londen, 15 juli 1998. http://eudra.org/emea/html.
2. CAPRIE Steering Committee. A randomised, blinded trial of clopidogrel versus aspirin in patients at risk of ischaemic events (CAPRIE). Lancet 1996; 348: 1329-1339.