Butoconazol (Gynomyk®), antimycoticum

In deze rubriek worden nieuwe geneesmiddelen besproken, kort nadat ze in de handel zijn gebracht. Van sommige produkten kan de plaatsbepaling slechts voorlopig zijn omdat nog relatief weinig bekend is over de veiligheid en effectiviteit. Toch menen we dat een vroeg commentaar van belang kan zijn voor de praktijk. Wanneer na verloop van tijd nieuwe gegevens daartoe aanleiding geven komen we op de eerste bespreking terug.
De prijzen zijn berekend aan de hand van de KNMP-taxe van mei 1996, inkoopprijzen excl. BTW, tenzij anders aangegeven.

Butoconazol
Gynomyk® (Will-Pharma BV)
Ovule 100 mg
Vaginale crème 20 mg/g (2%)
antimycoticum

Butoconazol behoort tot de imidazolen, waarvan ook clotrimazol (Canesten®) en miconazol ((Gyno)-Daktarin®) deel uitmaken. Hoewel de naam anders doet vermoeden, is Gynomyk® geen vaginale toedieningsvorm van Myk® dat sulconazol bevat. Butoconazol heeft een antimycotische werking tegen gisten en dermatofyten, waaronder Candida-, Trichophyton-, Microsporum- en Epidermophyton-soorten. De werking berust op beschadiging van het plasmamembraan van de schimmel, waardoor de permeabiliteit verandert en er essentiële bestanddelen verloren gaan. Het middel is geregistreerd voor de 'lokale behandeling van vulvovaginale candidiasis' in een driedaagse kuur.
Het natuurlijke beloop van vaginale candidiasis is vaak gunstig, zo blijkt uit de resultaten van een placebobehandeling. Medicamenteuze therapie is daarom alleen geïndiceerd bij hinderlijke klachten. Omdat een Candida-infectie van de vagina oppervlakkig van aard is, komt in eerste instantie een lokale behandeling in aanmerking. In het algemeen gaat daarbij de voorkeur uit naar een korte, lokale behandeling met een imidazoolderivaat.
In vergelijkend onderzoek werd geen significant verschil in effectiviteit gevonden tussen butoconazol vaginale crème 1 dd 5 g gedurende drie dagen, miconazol vaginale crème 1 dd 5 g gedurende zes of zeven dagen of clotrimazol vaginale crème 1 dd 5 g gedurende zes dagen. Vergelijkend onderzoek met clotrimazol in een één- of driedaagse kuur ontbreekt. Butoconazol vaginale crème en ovules zijn wel vergeleken met een driedaagse kuur van clotrimazol vaginale tabletten 1 dd 200 mg, waarbij geen verschil werd gevonden in effectiviteit.
De bijwerkingen van butoconazol bestaan uit plaatselijke reacties, zoals pijn, een branderig gevoel en jeuk. Ook zijn incidenteel overgevoeligheidsreacties gemeld. De aard en de frequentie van de bijwerkingen komen overeen met die van de andere imidazoolderivaten.
Clotrimazol en miconazol kunnen tijdens de zwangerschap worden toegepast, maar over het gebruik van butoconazol zijn onvoldoende gegevens beschikbaar.

Plaatsbepaling

Het imidazoolderivaat butoconazol is als vaginale crème en ovule geregistreerd voor de lokale behandeling van vulvovaginale candidiasis in een driedaagse kuur. De effectiviteit en de bijwerkingen vallen niet gunstiger uit dan die van clotrimazol en miconazol. In tegenstelling tot deze laatste twee staat echter niet vast dat butoconazol veilig kan worden toegepast tijdens de zwangerschap.