Bupropion (Zyban®): geen langetermijneffect op het volhouden van niet-roken

Achtergrond. Bupropion (amfebutamon) is geregistreerd 'als hulpmiddel bij het stoppen met roken, in combinatie met ondersteuning van de motivatie om te stoppen met roken' (Gebu 2000; 34: 26-27).1 Het middel bezit na kortdurend gebruik (7-9 weken) een effectiviteit die slechts 10-13% hoger is dan die van een placebo (Gebu 2000; 34: 23-24). Bupropion veroorzaakt, zeker in het begin van de behandeling, vaak slaapstoornissen. Tevens kan het middel bij gepredisponeerde personen en in zeldzame gevallen ook bij gezonde mensen, convulsies veroorzaken (Gebu 2001; 35: 9).
Bupropion is chemisch nauw verwant aan diëthylpropion (amfepramon). Dit laatste middel heeft een op amfetamine lijkende structuur en is in enkele landen, waaronder Frankrijk, in de handel geweest als eetlustremmer.2 Vorig jaar zijn de resultaten gepubliceerd van een onderzoek naar het effect van langdurig gebruik van bupropion op het volhouden van niet-roken.3

Methode. In totaal namen 784 vrijwilligers die minstens 15 sigaretten per dag rookten, maar gemotiveerd waren om te stoppen met roken, deel aan het onderzoek. Alle deelnemers gebruikten gedurende zeven weken bupropion 2 dd 150 mg. Men stopte met roken op de achtste dag na de start van het middel. Van de 461 deelnemers die na zeven weken niet meer rookten (59%), werden er 429 gerandomiseerd over voortgezet (dubbelblind) gebruik van bupropion 2 dd 150 mg of placebo gedurende 45 weken. Alle deelnemers bezochten het onderzoekscentrum gedurende het eerste jaar 14 keer en gedurende het tweede jaar nog vijf keer voor controle en mentale ondersteuning. Na één en na twee jaar werd vastgesteld welk percentage van de deelnemers nog steeds niet rookte, op welk tijdstip men weer was gaan roken en of het lichaamsgewicht was toegenomen.

Resultaten. Zeventien weken na randomisatie was het percentage deelnemers in de bupropiongroep dat in het geheel niet meer rookte, significant hoger dan in de placebogroep (52,3 vs. 42,3%). Bij controle na één resp. twee jaar rookten in de bupropion- en placebogroep echter nog slechts 35,5 en 32,1% resp. 29,0 en 26,0% van de deelnemers niet. Deze verschillen tussen de groepen waren niet significant. Wel lag het tijdstip waarop de deelnemers in de bupropiongroep weer met roken begonnen gemiddeld later dan in de placebogroep, namelijk 156 versus 65 dagen. Tevens was de gewichtstoename van de deelnemers die bupropion gebruikten significant lager dan in de placebogroep: na één jaar waren de patiënten in de bupropiongroep 3,8 kg aangekomen, de placebogroep 5,6 kg. Nog een jaar later waren de vrijwilligers uit de bupropiongroep gemiddeld 4,1 kg zwaarder geworden, de placebogroep 5,4 kg, hetgeen niet significant verschilde.

Conclusie onderzoekers. Bij personen die na zeven weken gebruik van bupropion niet meer rookten, gaf het middel bij voortgezet gebruik minder gewichtstoename en gingen patiënten pas op een later tijdstip weer roken.

Plaatsbepaling

Zelfs bij goed begeleide, gemotiveerde mensen heeft voortgezet gebruik van bupropion geen statistisch significant positief effect op het volhouden van niet-roken. Wel neemt tijdens langdurig gebruik van het middel het lichaamsgewicht iets minder toe dan tijdens het gebruik van een placebo. De geringere toename van het lichaamsgewicht en een aantal van de overige bijwerkingen (slapeloosheid, tremor, hoofdpijn, droge mond) kunnen worden verklaard door de centraal stimulerende werking van het middel. Gezien de afwezigheid van een langetermijneffect op het volhouden van niet-roken en de potentiële bijwerkingen van het middel, bestaat er geen reden om bupropion voor langdurig gebruik voor te schrijven. De mogelijkheid voor gebruik gedurende langer dan 7-9 weken die in de oorspronkelijke productinformatietekst was opgenomen, is dan ook terecht geschrapt.



1. IB-tekst Zyban. www.cbg-meb.nl/IB-teksten/24160.pdf. Additionele informatie kan worden gevonden op www.cvz.nl/ActualSite.asp, onderzoeken, genees-en hulpmiddelen, Cfh-toetsen.
2. Anonymous. Valve disease and pulmonary arterial hypertension due to appetite suppressants (update). Prescrire Int 2000; 9: 211.
3. Hays JT, et al. Sustained-release bupropion for pharmacologic relapse prevention after smoking cessation. A randomized, controlled trial. Ann Intern Med 2001; 135: 423-433.

 

Auteurs

  • dr A.J.F.A. Kerst