Budesonide en groeivertraging

Achtergrond. De klinische effectiviteit van inhalatiecorticosteroïden op de korte en de lange termijn bij kinderen met astma is overtuigend aangetoond (Gebu 1997; 31: 27-34). Sinds de introductie van deze middelen is men alert geweest op specifieke bijwerkingen bij kinderen, zoals groeivertraging. Het Farmacotherapeutisch Kompas 2000/2001 maakt in de preparaatteksten van inhalatiecorticosteroïden geen melding meer van mogelijke groeivertraging, maar in de inleiding wordt gesteld dat onduidelijk is, of langdurig gebruik tot een geringere lengte op volwassen leeftijd leidt.1 In het algemeen geldt dat er bij een lichte groeiachterstand ook sprake kan zijn van een groeivertraging door onvoldoende behandelde astma. Deze groeivertraging kan later door uitgestelde groei alsnog worden gecompenseerd. Het volgen van de groei bij de behandeling met inhalatiecorticosteroïden wordt aangeraden. In twee recente publicaties wordt de groei van kinderen beschreven die jarenlang met ongeveer 400 µg budesonide per dag werden behandeld.
Methode. Het eerste prospectieve onderzoek betrof 142 kinderen met matig tot ernstig astma, die na gemiddeld 9 jaar behandeling met budesonide op gemiddeld 18-jarige leeftijd hun volwassen lengte bereikten.2 Hun lengte werd vergeleken met de berekende te verwachten eindlengte. Bovendien werd vergeleken met een controlegroep bestaande uit broers en zussen zonder astma, en met kinderen van wie de ouders niet wilden dat zij inhalatiecorticosteroïden gebruikten. In het tweede gerandomiseerde onderzoek werd het effect van budesonide, nedocromil en placebo gedurende 4 jaar bestudeerd bij 1.000 kinderen met mild astma.3 In dit onderzoek werden talrijke parameters van ziekte en behandeling vergeleken.
Resultaat. In beide onderzoeken vond men een vermindering van de groeisnelheid met 20% gedurende het eerste jaar van behandeling, waarna de groeisnelheid zich herstelde. In het eerste onderzoek werd, gemeten ten opzichte van de te verwachten eindlengte, uiteindelijk een normale eindlengte vastgesteld. Er werd in dit onderzoek geen dosis-responsrelatie gevonden tussen een geringere dan de te verwachten eindlengte en de duur van de behandeling, noch met de cumulatieve dosis of met de dagdosis van budesonide. Wel bestond er een verband tussen een groeiachterstand en een verminderde longfunctie vóór het begin van de behandeling met budesonide, wat erop wijst dat de ernst van de astma van invloed is op de groei.
Conclusie onderzoekers. Kinderen met astma die langdurig met budesonide zijn behandeld, bereiken een normale volwassen lengte. Een eventuele groeiachterstand is toe te schrijven aan onderbehandeling of aan de ernst van de astma.

Plaatsbepaling

De bevindingen van deze onderzoeken suggereren dat budesonide, in doseringen tot 400 µg/dag, bij kinderen met matig tot ernstig astma effectief en veilig is, ook met betrekking tot de lengtegroei.
Omdat niet geheel valt uit te sluiten dat een klein deel van de kinderen dusdanig in lengtegroei achterblijft dat aanpassing van de behandeling nodig is, wordt het volgen van de lengtegroei bij kinderen met een onderhoudsbehandeling inhalatiecorticosteroïden toch aanbevolen.



1. Kuy A van der (red.). Farmacotherapeutisch Kompas. Amstelveen: College voor Zorgverzekeringen, 2000/2001: 506-510.
2. Agertoft L, et al. Effect of long-term treatment with inhaled budesonide on adult height in children with asthma. N Engl J Med 2000; 343: 1064-1069.
3. The Childhood Asthma Management Program Research Group. Long-term effects of budesonide or nedocromil in children with asthma. N Engl J Med 2000; 343: 1054-1063.

Auteurs

  • dr A.J.F.A. Kerst