Beschikbaarheid gerandomiseerd onderzoek met actieve controlegroep

Achtergrond. De toegevoegde therapeutische waarde van een nieuw geneesmiddel kan bij toelating op de markt vaak moeilijk worden bepaald vanwege het gebrek aan beschikbaarheid van onderzoeken waarin het nieuwe middel wordt vergeleken met de tot dan toe gangbare medicatie. Door het ontbreken van gegevens over werkzaamheid, veiligheid en doelmatigheid uit gerandomiseerd onderzoek met een actieve controlegroep (RaCT’s) is het maken van een goede plaatsbepaling op het moment van toelating tot de markt onmogelijk. Recent is onderzocht hoeveel informatie over RaCT’s met geneesmiddelen met nieuwe geneeskrachtige stoffen beschikbaar is op het moment van toelating tot de Europese markt (zogenoemde premarketingonderzoeken) via de centrale Europese registratieprocedure. Tevens is onderzocht welke kenmerken van het nieuwe geneesmiddel zijn geassocieerd met de beschikbaarheid van een RaCT.1

Methode. De informatie over premarketingonderzoeken is afkomstig uit de 'European Public Assessment Reports' (EPAR), waarbij gebruik is gemaakt van de EPAR van alle producten met nieuwe geneeskrachtige stoffen, met uitzondering van vaccins en diagnostica, die tussen 1999 en 2005 door de Europese Commissie zijn geautoriseerd. De onderzoekers gebruikten de initiële EPAR-versie die ten tijde van autorisatie op de website van de European Agency for the Evaluation of Medicinal Products (EMEA) beschikbaar was.2 De eigenschappen van de gepubliceerde onderzoeken, die in Medline en Embase werden gevonden, werden vergeleken met de beschrijving in de EPAR. Meta-analysen werden als een publicatie van een RaCT meegenomen als de afzonderlijke publicatie ontbrak.

Resultaat.
Tussen 1999 en 2005 zijn 122 nieuwe geneesmiddelen via de centrale procedure toegelaten tot de Europese markt. Bijna de helft (48%) van de initiële EPAR’s vermeldde een of meer RaCT’s: er werden in totaal 153 RaCT’s vermeld in de EPAR. Hiervan waren 53 onderzoeken (35%) met 33 nieuwe geneesmiddelen (27%) gepubliceerd toen het geneesmiddel op de Europese markt kwam. Het farmacodynamische doel van de nieuwe middelen, zoals receptor, enzym of ionkanaal en de interactie tussen geneesmiddel en doel, verschilt van die bij reeds bestaande geneesmiddelen. Een dergelijk nieuw werkingsmechanisme bleek een beperkende factor bij de beschikbaarheid van RaCT’s (OR 5,11 [95%BI=2,35-11,13]), ook na uitsluiten van de weesgeneesmiddelen (OR 3,37 [1,50-7,56]). Voor HIV-middelen gold dat alle in de EPAR beschreven RaCT’s waren gepubliceerd bij het op de markt komen ervan.

Conclusie onderzoekers.
Bij het op de markt komen van de meeste nieuwe geneesmiddelen is het niet mogelijk om een 'evidence-based' afweging te maken van de therapeutische meerwaarde van deze nieuwe middelen. 

Plaatsbepaling

Dit onderzoek toont dat minder dan de helft van de nieuwe geneesmiddelen bij het op de markt komen, is vergeleken met gangbare medicatie. Bij slechts 27% van deze middelen zijn de vergelijkende onderzoeken gepubliceerd en dus openbaar in te zien. Dit belemmert het maken van een goed onderbouwde, voorlopige plaatsbepaling bij het op de markt komen van nieuwe geneesmiddelen. Het openbaar maken van de beschikbare onderzoeksgegevens uit het registratiedossier zou, zoals al eerder bepleit (Gebu 2006; 40: 116), een verbetering betekenen, maar dan nog zullen bij de helft van de nieuwe geneesmiddelen vergelijkende onderzoeken ontbreken. Terecht pleiten de onderzoekers voor uitbreiding van het aantal RaCT’s.
In de afgelopen jaren is sprake van een toename van het aantal uitgevoerde RaCT's. Mogelijk zorgt de ontwikkeling en toepassing van farmaco-economisch onderzoek waarin naast de effectiviteit en veiligheid juist de doelmatigheid van geneesmiddelen wordt bepaald, wel voor de zeer gewenste uitbreiding van het aantal gepubliceerde RaCT’s. Belangrijk aandachtspunt blijft een sluitende regelgeving om te voorkomen dat RaCT’s in de vorm van 'seeding trials' worden geïnitieerd voor marketingdoeleinden en waarbij het nieuwe geneesmiddel bijvoorbeeld wordt vergeleken met een lagere werkzame dosering van de gangbare medicatie of met een minder werkzaam alternatief.



1. Luijn JCF van, et al. Availability of comparative trials for the assessment of new medicines in the European Union at the moment of market authorization. Br J Clin Pharmacol 2007; 63: 159-162.
2. The European Agency for the Evaluation of Medicinal Products. European Public Assessment Reports, 2006. http://www.emea.europa.eu/htms/human/epar/eparintro.htm      

  

Auteurs

  • mw drs M.M. Verduijn