Anti-oxidantia ter preventie van preëclampsie

Achtergrond. Een adequate behandeling van preëclampsie is nog steeds niet goed mogelijk. Daarom gaat de aandacht vooral uit naar preventie vroeg in de zwangerschap. Met verschillende pathogenetische concepten als uitgangspunt heeft men acetylsalicylzuur, calciumsuppletie en visolie onderzocht, met teleurstellende resultaten (Gebu 1998; 32: 27-33). Volgens een recente hypothese zou de toxische beschadiging van het endotheel bij de moeder worden veroorzaakt door een toegenomen productie van vrije zuurstofradicalen in de ischemische placenta ('oxidatieve stress'). Deze laatste hypothese is nu onderzocht in een gerandomiseerd onderzoek met placebocontrole.1 2 Men ging na of het gebruik van de anti-oxidantieve vitaminen C en E vroegtijdig in de zwangerschap, van invloed was op het ontstaan van preëclampsie bij een groep vrouwen met een verhoogd risico.

Methode. Men selecteerde 283 zwangeren met een verhoogd risico, zoals preëclampsie in een voorafgaande zwangerschap óf een abnormale uitslag van Doppler-onderzoek van de arteria uterina. De behandeling met vitamine C 1000 mg/dag en vitamine E 400 IE/dag óf met placebo werd gestart tussen de 16e en de 22e week van de zwangerschap. Maandelijks bepaalde men biochemische parameters van endotheelceldysfunctie en placentaire groei. Uiteindelijk werden 160 patiënten tijdens de rest van de zwangerschap doorbehandeld.

Resultaat. Preëclampsie kwam significant vaker voor in de placebogroep (17%) dan in de vitaminengroep (8%) (OR 0,39 [95%BI=0,17-0,90]; NNT=11). Het verloop van de biochemische parameters toonde een significant verschil, met in de vitaminegroep een beeld zoals past bij een normaal verlopende zwangerschap. Een aantal andere relevante perinatale indicatoren verschilde niet significant tussen de twee groepen.

Conclusie onderzoekers. Vroegtijdige toediening van de vitaminen C en E in een farmacologische dosis kan gunstig zijn ter preventie van preëclampsie bij vrouwen met een verhoogd risico daarvan. De uitkomst van het onderzoek van de parameters van endotheelceldysfunctie steunt de hypothese dat oxidatieve stress, althans ten dele, verantwoordelijk is voor de endotheelceldysfunctie bij preëclampsie. Anderzijds kunnen beide vitaminen, zeker in de gebruikte farmacologische dosering, ook andere werkingsmechanismen hebben, zonder enig verband met hun rol als anti-oxidantia.

Plaatsbepaling

Voordat er bij de preventie van preëclampsie kan worden overgegaan op een behandeling met vitaminen C en E dient de gunstige uitkomst van dit onderzoek te worden bevestigd bij andere populaties met een hoog risico, die zijn geselecteerd met betrouwbare screeningsmethoden. Voorts zal in groter onderzoek bij populaties met een laag risico moeten blijken, of het gebruik van deze vitaminen geen nadelige bijwerkingen voor moeder of kind geeft.



1. Chappell LC, Seed PT, Briley AL, Kelly FJ, Lee R, Hunt BJ et al. Effect of antioxidants on the occurrence of pre-eclampsia in women at increased risk: a randomised trial. Lancet 1999; 354: 810-816.
2. Roberts JM, Hubel CA. Is oxydative stress the link in the two-stage model of pre-eclampsia? Lancet 1999; 354: 788-789.