Antibiotica bij lageluchtweginfecties?

Achtergrond.  In veel gevallen is behandeling van een lageluchtweginfectie met antibiotica niet nodig (Gebu 2003; 37: 21), behalve wanneer er een duidelijke pneumonie is. Bij bronchitis en COPD-exacerbaties is het gebruik van antibiotica twijfelachtig. Op grond van anamnese en lichamelijk onderzoek is het moeilijk onderscheid te maken tussen deze aandoeningen. Recent verscheen een verslag en bijbehorend commentaar van een onderzoek naar de werkzaamheid van amoxicilline versus roxitromycine bij lageluchtweginfecties (LLWI) die niet in een ziekenhuis zijn opgelopen.1-3 Roxitromycine is werkzaam tegen een breed spectrum van verwekkers, en op grond hiervan is dit het eerstekeuzemiddel in de VS. Daarentegen is amoxicilline niet werkzaam tegen zogenoemde atypische pathogenen, waaronder worden verstaan Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae en Legionella pneumophilia.

Methode. In 15 huisartsenpraktijken werden 196 personen (in de leeftijd van 18-89 jaar) met LLWI geselecteerd, die naar mening van de behandelend arts met antibiotica moesten worden behandeld. Zij werden gerandomiseerd over twee groepen. Een groep werd behandeld met amoxicilline, het eerstekeuzemiddel in ons land, de andere groep met roxitromycine. Het onderzoek was dubbelblind en dubbeldummy (hierbij krijgen de patiënten beide toedieningsvormen, waarbij slechts één de werkzame stof bevat). Dit was noodzakelijk omdat de doseringsschema’s verschilden: amoxicilline 3 dd 500 mg en roxitromycine 1 dd 300 mg, beide gedurende 10 dagen. Daar de kans op pneumonie aanwezig was, was randomisering over een placebogroep niet ethisch. De werkzaamheid werd vastgesteld aan de hand van de klinische genezing op dag 10 en dag 28. Van alle patiënten werden sputummonsters en mondspoelingen genomen voor identificering van een mogelijk pathogeen. De bacteriologische respons werd vastgesteld op dag 10.

Resultaten. Bij 14% van de patiënten werd op de röntgenfoto een infiltraat in de longen gevonden. Bij 91 patiënten (47 %) werden pathogenen geïsoleerd, in bijna de helft van de gevallen virussen, en bij drie patiënten een atypich pathogeen. Bij slechts 30% van de patiënten werd een bacterieel pathogeen geïsoleerd.
Voor geen enkele uitkomstmaat was er verschil tussen beide behandelingen. Zowel de tijd tot verdwijnen van de klachten als het cumulatieve genezingspercentage per dag en de invloed van de ziekte op het dagelijks leven waren gelijk in beide groepen. Ondanks een zeer hoge therapietrouw (98% in beide groepen) had de helft van de patiënten in beide groepen na 28 dagen nog ziekteverschijnselen (o.a. hoesten, kortademigheid, piepende ademhaling, koorts, zweten, en hoofdpijn), zowel naar mening van de arts als van de patiënt.

Conclusie onderzoekers. De meeste patiënten zijn na 10 dagen behandeling nog steeds symptomatisch. De resultaten van dit onderzoek laten geen voordelen zien van roxitromycine boven amoxicilline. Dit is niet verwonderlijk gezien de lage prevalentie van de atypische pathogenen in dit onderzoek.

Plaatsbepaling

In veel gevallen is behandeling van een lageluchtweginfectie met antibiotica niet nodig, omdat het veelal om een niet-bacteriële infectie gaat. En virale aandoeningen kunnen nu eenmaal niet met antimicrobiële middelen worden genezen. Wanneer men toch besluit tot het voorschrijven van een antimicrobieel middel, dan lijkt amoxicilline de eerste keuze. Bij overgevoeligheid voor penicillinen kan worden gekozen voor een tetracycline, zoals doxycycline, of een macrolide, zoals azitromycine. 



1. Hopstaken RM, et al. Behandeling van acute lage-luchtweginfecties in de huisartsenpraktijk. Een dubbelblind, gerandomiseerd onderzoek met amoxicilline versus roxitromycine. Huisarts Wet 2003; 46: 73-79.
2. Hopstaken RM, et al. Is roxithromycin better than amoxicillin in the treatment of acute lower respiratory tract infections in primary care? J Fam Pract 2002; 51: 329-335.
3. Damoiseaux RAMJ. Antibiotica of geen antibiotica, dat is de vraag! Huisarts Wet 2003; 46: 72. 

stofnaam merknaam® gem. dagdosis prijs/10 dagen
roxitromycine merkloos, 300 mg 17,40
Rulide 300 mg 18,28
amoxicilline merkloos, 1500 mg 9,30
Clamoxyl 1500 mg 9,60
Flemoxin 1500 mg 9,00

Auteurs

  • dr J.J. Tukker