Antibiotica bij acute sinusitis

Recent werd uit twee Nederlandse onderzoeken1 2 geconcludeerd dat doxycycline noch amoxicilline het beloop van acute sinusitisklachten bij volwassenen in de huisartsenprakijk beïnvloeden (Gebu 1997; 31: 73). Een soortgelijke vraagstelling en de vraag, of nieuwere en duurdere antibiotica met een breder spectrum bij de behandeling van ongecompliceerde acute sinusitis werkzamer zijn dan amoxicilline of co-trimoxazol, was onlangs onderwerp van een meta-analyse van gerandomiseerde onderzoeken.3
In zes klinische onderzoeken met in totaal 761 patiënten, waaronder ook kinderen, werden antibiotica (vnl. amoxicilline) vergeleken met placebo. Met placebo noteerde 69% van de patiënten 48 uur na het einde van de kuur een verbetering en was 34% zelfs volledig hersteld. Dat in een Nederlands onderzoek1 een hoger spontaan herstelpercentage was gevonden, wordt door de auteurs van de meta-analyse toegeschreven aan het feit dat daarin voor de diagnose alleen klinische criteria werden gehanteerd. Andere onderzoeken hanteerden tevens bacteriologische en/of röntgenologische criteria en selecteerden daarmee mogelijk patiënten met ernstigere klachten. Dat zou tevens kunnen verklaren, dat in deze meta-analyse het risico van het mislukken van de behandeling statistisch significant werd gehalveerd door antibiotica vergeleken met placebo (RR 0,54 [95%BI= 0,37-0,79]).Dit kwam uit de Nederlandse onderzoeken niet naar voren.
Verder vond men 13 onderzoeken, verricht na 1983, waarin bij 1.553 patiënten amoxicilline was vergeleken met nieuwere en duurdere antibiotica (m.n. cefalosporinen en macroliden). Er werd geen verschil van enige klinische betekenis gevonden. Dat was evenmin het geval in de negen onderzoeken met 410 patiënten, waarin co-trimoxazol was vergeleken met nieuwere antibiotica. Onderzoek waarin co-trimoxazol met amoxicilline was vergeleken, was niet voorhanden.

De eerdergenoemde conclusie, dat bij patiënten met acute sinusitis in de huisartsenpraktijk in het algemeen geen behandeling met antibiotica is geïndiceerd, wordt door deze meta-analyse niet ondergraven. In de meeste onderzoeken uit de meta-analyse werden zwaardere diagnostische criteria aangehouden, met daardoor mogelijk een selectie van ernstiger zieke patiënten dan de ongeselecteerde Nederlandse populatie met acute sinusitis. Indien men bij acute sinusitis op geleide van het klinisch beeld al antibiotica wil voorschrijven, dan geldt dat amoxicilline en co-trimoxazol even werkzaam zijn als nieuwere en duurdere antibiotica.



1. Stalman W, Essen GA van, Graaf Y van der, Melker RA de. The end of antibiotic treatment in adults with acute sinusitis-like complaints in general practice? A placebo-controlled double-blind randomized doxycycline trial. Br J Gen Pract 1997; 47: 794-799.
2. Buchem FL van, Knottnerus JA, Schrijnemaekers VJJ, Peeters MF. Primary-care based randomised placebo-controlled trial of antibiotic treatment in acute maxillary sinusitis. Lancet 1997; 349: 683-7.
3. Ferranti SD de, Ioannidis JPA, Lau J, Anninger WV, Barza M. Are amoxycillin and folate inhibitors as effective as other antibiotics for acute sinusitis? A meta-analysis. BMJ 1998; 317: 632-637.