Allergische reacties met echinacea

Echinaceapreparaten zijn, ook in ons land, in toenemende mate populair. Ze zouden de natuurlijke afweer van het lichaam bevorderen en worden vooral als zelfmedicatie toegepast voor de preventie en behandeling van verschijnselen van griep en verkoudheid. De effectiviteit hierbij is overigens nooit vastgesteld. Het Australische bureau voor bijwerkingen heeft, van juli 1996 tot november 1998, 37 meldingen ontvangen van vermoedelijke bijwerkingen in samenhang met het gebruik van echinaceapreparaten.1 Hiervan hadden er 21 betrekking op allergieachtige effecten, waaronder bronchospasmen, dyspnoe, urticaria, pijn op de borst en angio-oedeem. Van 18 patiënten was de medische historie beschikbaar en bij 12 van hen bleek daarin sprake van astma en/of allergische rinitis/conjunctivitis en/of hooikoorts. Bij 19 van de 21 gevallen was echinacea de enige vermoede oorzaak. Op twee gevallen na traden de symptomen binnen drie dagen na het begin van de behandeling op. Op het moment dat de meldingen werden gedaan, waren 17 patiënten hersteld, twee nog niet, en van twee andere was het onbekend.1 Ook vanuit Duitsland zijn 20 meldingen van bijwerkingen bij het gebruik van echinacea bekend.2 Hiervan hadden er negen betrekking op allergische verschijnselen na orale (3) of intraveneuze (6) toediening.2 Overigens is eerder gewezen op een opvallend verschil in de Duitse en de zeer summiere, Nederlandse bijsluiters van echinaceapreparaten.3 Zo vermeldt alleen de Duitse bijsluitertekst dat deze middelen niet langer dan acht weken mogen worden gebruikt en al helemaal niet door patiënten met tuberculose, multiple sclerose en allergie voor composieten.3

Plaatsbepaling

Deze meldingen suggereren dat patiënten met astma, allergische rinitis, conjunctivitis en/of hooikoorts allergische reacties kunnen krijgen van echinaceapreparaten. De bijsluiters zouden hierop dienen te worden aangepast. Bij patiënten met allergische symptomen zou voorts als onderdeel van de medicatieanamnese ook moeten worden gevraagd naar het gebruik van fytotherapeutische en homeopatische producten. Aangezien het nut ervan onbewezen is, maar soms wel tamelijk ernstige bijwerkingen kunnen optreden, bestaat er geen indicatie voor middelen met echinacea.



1. ADRAC. Allergic reactions with Echinacea. Aust Adv Drug React Bull 1999; 18: 3.
2. Allergische Reaktionen unter Echinacea-Extracken (Echinacin U.A.). Arznei-Telegramm 1999 (3): 40.
3. Schulthesz A, Rijlaarsdam S. Bijsluiters fytotherapie. Pharm Weekbld 1997; 132: 113.