Evaluatie van sterfte en kankerincidentie bij langdurig gebruik van statinen

Achtergrond. De publicatie in 1994 van de Scandinavian Simvastatin Survival Study (4S) liet zien, dat simvastatine 20-40 mg gedurende ruim 5 jaar gebruikt door patiënten met coronaire hartziekten, niet alleen het lipidenprofiel positief beïnvloedt, maar ook de totale sterfte en de incidentie van nieuwe cardiovasculaire aandoeningen verlaagt (Gebu 1995; 29: 20). Toen deze middelen ook veilig bleken, breidde het indicatiegebied voor primaire en secundaire preventie van atherosclerotische ziekten zich geleidelijk uit. Over de veiligheid op lange termijn bestaat echter nog onzekerheid. Zo bleef er enige onrust over een mogelijk verhoogd kankerrisico, onder meer doordat in prospectieve cohortonderzoeken een relatie tussen verlaagd cholesterol en hogere niet-cardiovasulaire sterfte was gevonden. Wat het effect van cholesterolverlagende behandeling is op het sterfte- en kankerrisico na de gebruikelijke 5-6 jaar van de onderzoeken, is nog onbekend. Voortgezette controle van de deelnemers aan het 4S-onderzoek kan meer duidelijkheid geven.1

Methode. Na de beëindiging in 1994 van het gerandomiseerde dubbelblinde onderzoek met simvastatine of placebo ging meer dan 80% van de patiënten uit beide groepen over op open levenslang gebruik van statinen. Hun verdere lotgevallen werden nagegaan met behulp van de zeer betrouwbare nationale kanker- en doodsoorzakenregisters. Men beschikte intussen over een controleperiode van gemiddeld 10,4 jaar. De analyse werd verricht volgens het 'intention to treat'-principe.

Resultaat. Gedurende deze 10,4 jaar stierven er 414 patiënten uit de oorspronkelijke simvastatinegroep en 468 die de eerste 5 jaar placebo hadden gebruikt (RR 0,85 [95%BI=0,74-0,97]). Dit significante verschil is grotendeels toe te schrijven aan lagere coronaire sterfte in de simvastatinegroep (238 vs. 300; RR 0,76 [95%BI=0,64-0,90]). Er stierven 85 personen aan kanker in de simvastatinegroep en 100 in de placebogroep, terwijl de kankerincidentie 227 in de simvastatinegroep bedroeg en 248 in de placebogroep, hetgeen beide niet-significante verschillen zijn. Enig specifiek type kanker werd niet gevonden in de simvastatinegroep.

Conclusie onderzoekers. Behandeling met simvastatine gedurende 5 jaar in het kader van een onderzoek met placebocontrole en gevolgd door 5 jaar open gebruik van statinen, was geassocieerd met een betere overleving dan 5 jaar behandeling met placebo, gevolgd door 5 jaar open gebruik van statinen. Tussen de oorspronkelijke simvastatine- en placebogroepen werd geen significant verschil in sterfte door of incidentie van kanker gevonden.

Plaatsbepaling

De bevindingen van dit onderzoek over het kankerrisico bij langdurig gebruik van statinen zijn geruststellend en in overeenstemming met de eveneens negatieve conclusies hierover uit meta-analysen van onderzoeken met statinen. Dit onderzoek is geen vergelijking van 10 jaar statinengebruik met 10 jaar placebogebruik, maar met vijf jaar placebogebruik. Wellicht is deze periode te kort om een duidelijk verschil te zien.



1. Strandberg TE, et al. Mortality and incidence of cancer during 10-year follow-up of the Scandinavian Simvastatin Survival Study (4S). Lancet 2004; 364: 771-777.

Auteurs

  • dr A.J.F.A. Kerst